Cari açık bütçenin önemini daha da artırdı

Hürriyet Haber
08.02.2005 - 00:01

15.6 milyar dolarlık 2004 yılı cari açığına kimse kayıtsız kalmamalı. Ekonomi yöneticilerinin ‘cari açık dediniz bak bir şey olmadı, bundan sonra da olmaz’ havasından sıyrılması lazım.Piyasa oyuncularının da ‘finanse edildikten sonra cari açığın büyüklüğü o kadar önemli değil’ bakışını değiştirmeleri gerekiyor.‘Cari açık bu kadar yüksek çıktı, kriz geliyor’ denilmesini beklemiyoruz. Ne piyasa oyuncuları ne de ekonomi yönetimi, bu kadar büyük bir tehlike olsa bile bu alarmı vermeyecektir ki; tehlike o kadar büyük de değil...Bizim dediğimiz şu ki; temkinli olmak, cari açığı çok yakından takip etmek, gerektiğinde geç kalmadan alınacak önlemleri, belki de şimdiden hazırlamak lazım...Her şeyden önce şunu bilmek lazım ki; cari açığı bu kadar yüksek olması, bütçeyi, mali disiplini her zamankinden daha fazla önemli kılıyor. Cari açığın bu kadar yüksek sürmesi halinde, yüzde 6.5’luk yüksek faiz dışı fazlanın bile yükseltilmesi istenirse, kimse şaşırmasın.IMF’nin genel bakışının ‘eğer cari açığınız varsa, mali olarak fazla vermeniz lazım ki bunu finanse edebilin’ olduğunu herkes biliyor. Bu nedenle yüksek cari açıkların bütçe rakamlarını her zamankinden hassas kıldığını da, herkesin görmesi lazım.Cari açığın bu kadar yüksek olması, daha doğrusu kurun bu kadar değerli olmasının eninde sonunda bütçeye yük getireceğini de gözden uzak tutmamak lazım. Düşük kur nedeniyle pahalanan girdi maliyetlerinin bütçeye yük getireceğini görmek lazım. Bu takdirde ya üretim azalır ki bu, bütçe gelirlerinin azalması demektir. Ya da teşvikler daha fazla talep edilir ki, bu ya gelir kaybına ya da harcamaların artmasına yolaçar. Her halükarda sürekli değerlenen kurun bütçeye bir maliyeti var.‘Finansmanı sağlandıktan sonra cari açığın yüksek olması o kadar sorun değil’ anlayışı da, yine biraz ‘kasıtlı sığ bir bakış’ oluyor. Siz kárınızı artıracaksınız, havanın bozulmaması lazım diye, varolan gerçekleri çarpıtmaya çalışırsanız, ancak kendinizi kandırmış olursunuz.Cari açığın finansmanı için, sıcak para şimdiye kadar çare olmuş gözüküyor. Ancak bunun bedelinin çok yüksek reel faizler olduğu, bu nedenle borçların milli gelire oranının istenen ölçüde düşürülemediğini biliyoruz. Eğer yüksek cari açıklar vermeye devam edecekseniz, daha doğrusu kurlar yoluyla her şeyi terbiye etmeye çalışacaksanız; olası tehlikelerini de şimdiden hesaplamanız lazım. Herşeyden önce de şu soruların yanıtlarını vermek lazım: Kurun bu kadar yüksek değerlenmesi ilelebet sürdürülebilir mi? Bu denge nerede bozulur? ABD’nin faiz artırımlarına devam etmesi, bir gün gelir sıcak parayı durdurursa ne olur?Ya da uluslararası politikada yaşanabilecek bir kriz, örneğin ABD ile ilişkilerde, ya da AB’ye üyelik sürecinde bir kaza olması durumunda ne olur?Bunların düşünülmesi, risklere karşı hazırlıklı olunması gerekiyor, tehlikeyi ‘yok saymak’ çözüm değil. Yok sayarsanız maliyeti daha yüksek olur.Şimdiye kadar hep ‘ikiz açıklar’dan korktuk. Yani cari işlemler açığı ve bütçe açığı... Cari açık ortada. O zaman bütçe açığına, daha doğrusu mali disipline, şimdi her zamankinden çok daha fazla önem vermek, üzerinde hassasiyetle durmak gerekiyor.Cari açık böyleyken mali disiplin bozulursa işte o zaman kötü...Hiç unutulmasın ki; kur normal düzeyde iken doğacak bu ikiz açık ile kur bu kadar değerliyken doğacak ikiz açık arasında, etki açısından oldukça önemli farklar var.Bankacılar, ‘artık bir şey olmaz, yüklü çıkış olsa bile kur ve faiz biraz oynar durur’ diyorlar ama şimdiye kadar böyle söyleyip, yerlilerin de bu furyaya katıldığına da hep şahit olduk.Yani; risk var. Cari açıktan panik olunmasın ama bu kadar da rahat olunmasın...

Yayınlanma Tarihi : 08.02.2005 - 00:00
Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün