Çağdaş sepet, yuvarlak YTL buluştu, enflasyon eksi çıktı

Hürriyet Haber
04.02.2005 - 01:55 | Son Güncelleme: 04.02.2005 - 01:55

'Yeni enflasyon sepeti' ile YTL'nin yuvarlama etkisinin merakla beklendiği ocak 2005 fiyat artışlarında korkulan olmadı.

DİE'nin çağın koşullarına göre değiştirdiği 'yeni enflasyon sepeti' ile YTL'nin yuvarlama etkisinin merakla beklendiği ocak 2005 fiyat artışlarında korkulan olmadı. İki etkenin birleştiği ocak ayında TÜFE yüzde 0.55 arttı, TEFE'nin yerini alan ÜFE ise yüzde 0.41 geriledi.

TÜRK Lirası'ndan (TL) 6 sıfır atılması sonrasında, fiyatlardaki yuvarlama etkisinin merakla beklendiği 2005 yılının ilk enlasyonunda korkulan olmadı. Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Türk insanının yeni tüketim alışkanlıklarına göre güncelleştirdiği, enflasyon sepetinin ilk sonuçlarını dün açıkladı. Ocak ayı enflasyonu TÜFE’de yüzde 0.55 olarak gerçekleşti. Toptan Eşya Fiyatları Endeksi'nin (TEFE) yerini alan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ise yüzde 0.41 oranında geriledi. Yıllık enflasyon ocak sonu itibariyle TÜFE’de yüzde 9.23’e inerken, ÜFE’de ise yüzde 10.7 olarak hesaplandı.

SERDENGEÇTİ SÖYLEMİŞTİ:

Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti, 6 sıfır operasyonu sonrasındaki yuvarlama etkisinin ocak ayı enflasyonunda kendini göstereceğini belirtmişti. Serdengeçti, emisyondaki TL'nin YTL'ye dönüşüm hızının yavaş kalması nedeniyle, bu etkinin yüksek olmayabileceğini söylemişti.

TÜFE:

Yeni endekse göre, ocakta aylık bazda TÜFE yüzde 0.55 artarken, yıllık enflasyon da yüzde 9.23 olarak gerçekleşti. 1994 baz yıllı eski endekse göre, geçen yılın ocak ayında TÜFE'deki aylık artış yüzde 0.74, yıllık artış ise yüzde 16.22 olmuştu. Bu yılın ocak ayında endekste kapsanan 423 maddeden, 49 maddenin ortalama fiyatı değişmezken, 241 maddenin fiyatlarında artış 133 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.

ÜFE:

Toptan Eşya Fiyatları Endeksi'nin (TEFE) yerini alan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ise ocak ayında yüzde 0.41 oranında düşerken, yıllık bazda yüzde 10.7 artış gösterdiği hesaplandı. Geçen yılın ocak ayında 1994 baz yıllı eski endekse göre aylık artış yüzde 2.63, yıllık artış ise yüzde 10.76 olmuştu. Öte yandan, ocak ayında endekste kapsanan toplam 751 maddeden, 119 maddenin ortalama fiyatı değişmedi, 323 maddenin ortalama fiyatı arttı, 309 maddenin ortalama fiyatı ise düştü.

TARIM ARTTI SANAYİ İNDİ:

ÜFE endeksine göre, ocak ayında aylık bazda fiyatlar, ana sektörlerden tarımda yüzde 0.97 artarken, sanayide yüzde 0.80 düşüş kaydedildi. Aylık bazda, tarım sektörünün alt sektörlerinden tarım, avcılık, ormancılık sektöründe fiyatlar yüzde 1.20 artarken, balıkçılık da ise yüzde 9.38 oranında geriledi. Fiyatlar, sanayi sektörünün alt sektörlerinden madencilik ve taşocakçılığında yüzde 3.40, imalat sanayinde yüzde 1.06 oranında düşerken, elektrik, gaz ve suda yüzde 3.90 oranında fiyat artışı yaşandı. Alt kalemler itibarıyla geçen ay en fazla fiyat artışı yüzde 57.90 ile diğer ulaşım araçları imalatında yaşandı. ÜFE'ye göre yıllık bazda en fazla fiyat artışının yaşandığı ana sektör yüzde 11.70 ile sanayi sektörü oldu. Aynı dönemde, tarım sektöründe fiyatlar yüzde 7.32 arttı.

TÜFE'NİN ARTANI ULAŞTIRMA:

Öte yandan TÜFE'ye göre, ocak ayında en fazla artış yüzde 2.85 ile ulaştırma sektöründe görüldü. Bunu yüzde 1.19'la gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 0.01 ile tütün, yüzde 0.57 ile konut izledi. Yıllık bazda yüzde 17.32 ile en fazla fiyat artışının yaşandığı sektör eğitim olarak belirlendi.

At yarışı zam şampiyonu

OCAK
ayında en yüksek fiyat artışı tüketici fiyatları endeksi bazında yüzde 66.67 ile at yarışı, üretici fiyatları endeksi kapsamında ise yüzde 26.84’le yeşil mercimekte yaşandı. DİE tüketici fiyatları endeksine (TÜFE) göre, geçen ay fiyat artışında at yarışını, yüzde 46.92’yle sivri biber ve yüzde 42.86’yla sayısal loto izledi. Çevre vergisi (atık çöp) yüzde 34.54, araç muayene ve emisyon ücreti yüzde 21.52, yeşil soğan yüzde 20.87 ve kabak, yüzde 20.79 oranında zamlandı. Ispanak fiyatlarının yüzde 13.77 oranında arttığı ocak ayında metro ücreti yüzde 13.33, banliyo tren ücreti yüzde 13.28, dolmuş ücreti yüzde 12.38, kasko ve zorunlu trafik sigortası ücreti yüzde 10.39, yurt içi hafta sonu tur fiyatı yüzde 8.04, belediye otobüs ücreti de yüzde 7.6 artış kaydetti. Tüp yüzde 4.21, bankayla para havalesi yüzde 3.81, kiralar ise yüzde 1.9 oranında zamlandı.

Çekirdek gitti ayrıntılı TÜFE göstergesi geldi

DİE
, daha önce özel imalat sanayi enflasyonu kullanılan "çekirdek enflasyon" kavramı yerine, daha ayrıntılı olan özel kapsamlı TÜFE göstergelerini açıkladı. Buna göre, ocak ayında, mevsimlik ürünler hariç TÜFE yüzde 0.85, işlenmemiş gıda ürünleri hariç TÜFE yüzde 0.29, enerji hariç TÜFE ise yüzde 0.61 arttı. DİE'ye göre, işlenmemiş gıda ürünleri ve enerji hariç TÜFE yüzde 0.32 yükselirken, enerji ve alkollü içkiler ile tütün ürünleri hariç TÜFE deki artış yüzde 0.59 olarak hesaplandı. Enerji ve alkollü içkiler ile tütün ürünleri hariç ve fiyatları yönetilen/yönlendirilen diğer ürünler, dolaylı vergiler hariç TÜFE'de yüzde 0.47 artış görülürken, bunun içinden işlenmemiş gıda ürünleri de çıkarıldığında artış yüzde 0.15 olarak belirlendi.

Yeni enflasyon sepetinde neler var

710 MADDELİ TÜFE:


TÜFE'de eski endekste 410 madde, 598 madde çeşidi bulunurken, yeni sepette 423 madde, 710 madde çeşidi yer alıyor.

TÜFE SEPETİNE GİRENLER:

PVC pencere, DVD player, kontak lens, tansiyon aletleri, LPG araba tüpü, kargo ücreti, cep telefonu, internet ücreti gibi toplam 96 yeni madde eklendi.

TÜFE SEPETTEN ÇIKANLAR:

Aralarında normal benzin, mikser, video kamera, dikiş makinası, filtresiz Bafra sigarası, jeton ve kibritin de bulunduğu 83 madde sepetten çıkarıldı.

760 MADDELİ ÜFE:

TEFE'nin yerini alan Üretici Fiyatları Endeksi'nde (ÜFE) TEFE'deki 678 madde 760'a çıkarılıyor.

ÜFE SEPETİNE GİRENLER:

Glikoz ve glikoz şurubu, zarflar, krem sabun, marley, fayans, parke, yer karosu yapıştırıcıları, plastikten sofra ve mutfak eşyası, bombeli oto camı gibi 121 madde girdi.

ÜFE SEPETİNDEN ÇIKANLAR:

Dondurulmuş balıklar, ispirto, şampanya, filtresiz sigara, deri yelek, lastik ayakkabı, çizme, formika, normal benzin, dikiş makinası ve müzik seti gibi 69 madde sepetten çıktı.

Eski ve yeni endeks arasındaki farklar ne

20 BİN İŞYERİ:


Eski enlasyon endeksinde fiyat derlenen işyeri sayısı 9 bin 300 iken, şimdi 20 bin 60'a, konut sayısı 2 bin 960'dan 3 bin 740'a, fiyat sayısı ise 93 bin 680'den 173 bin 929'a çıktı.

81 İL, 72 İLÇE:

Eski enlasyon endeksinde 28 il merkezi ve 7 ilçeden fiyatlar derlenirken, bu sayı yeni endekste 81 il ve 72 ilçeye çıkarıldı.

KİRA ETKİSİ AZALDI:

Eski endekse göre kira ve konutla ilgili diğer harcamaların 2004 enflasyonuna 4.47 puan olan katkısı, yeni endekste 2.95 puana kadar düştü.

KURUMSAL NÜFUS:

DİE’nin yeni endeksinde öncekinden farklı olarak kurumsal nüfus da dikkate alındı.

ALKOLÜN ETKİSİ :

Eski endekste yüzde 31.09 olan gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 29.42, buradan ayrılarak yeni bir ana grup haline gelen alkollü içeceklerin ağırlığı da yüzde 4.67 oldu.

GİYİM-KUŞAM:

DİE’nin yeni endeksinde, giyim ve ayakkabının payı yüzde 8.09, konut, su elektrik, gaz ve diğer yakıtların payı yüzde 16.9, sağlığın payı ise yüzde 2.71 ağırlıkta.

DİE: Yeni sepet enflasyonu biraz daha düşük ölçüyor

DEVLET
İstatistik Enstitüsü (DİE) Başkanı Ömer Demir, teknoloji ağırlıklı mallar daha çok girdiği için, yeni enflasyon sepetinin eskisine göre bir miktar daha düşük bir seyir izleyeceğinin görüldüğünü açıkladı. Demir, ‘Yeni sepet bir miktar daha düşük ölçüyor. Eski sepet biraz daha yüksekti, beklentiler de o yöndeydi’ değerlendirmesinde bulundu.

YUVARLAMAYI ÖLÇEMEYİZ:

Demir, YTL'nin yuvarlama etkisinin enflasyona etki edip etmediği konusunda ellerinde YTL'nin yuvarlama etkisini olup olmadığını ölçecek veri olmadığını söyledi. Demir, ‘Fiyatları YTL ile aldık. İnsanlar yuvarladılar da mı, yoksa ekonominin gereğinden dolayı mı fiyatlarda artış ya da değişiklik oldu, ölçecek bir mekanizma yok’ diye konuştu.

ÇEKİRDEK ENFLASYON HANGİSİ:

Yeni sepetle birlikte ‘çekirdek enflasyon’ ihtiyacını karşılamak üzere üretilen 7 adet özel kapsamlı TÜFE göstergesinden hangisinin kullanılması gerektiğine ilişkin de Demir, bu göstergelerin Merkez Bankası ile birlikte hazırlandığını hatırlatarak şunları söyledi: ‘Orada mesela mevsimsellik etkisi çoksa, mevsimsel olanların dışta tutulduğu, enerjiye ilişkin, diyelim dışsal bir şok olursa, onu arizi kabul etmek lazım. Dolayısıyla dönemsel olarak ihtiyaca göre o dönemde diğer unsurlara bakarak istikrarlı gelişim hangisinde ise o kullanılacaktır.’

Fiyatların düştüğü tek bölge İzmir oldu

DEVLET
İstatistik Enstitüsü (DİE), yeni enlasyon endeksi ile birlikte tüketici fiyatlarındaki artış oranlarını istatistiki bölge sınıflamasına göre de açıklamaya başladı. Buna göre ocakta tüketici fiyatlarında en yüksek artış yüzde 1.2 ile Tekirdağ-Edirne-Kırklareli bölgesinde yaşandı. Bu bölgeyi, yüzde 0.99 ile İstanbul ile Aydın-Denizli-Muğla bölgeleri izledi. Fiyatların düştüğü tek bölge ise yüzde 0.20 ile İzmir oldu.
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı