"Doğan Hızlan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Doğan Hızlan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Doğan Hızlan

Bugünün Batı’sını anlamak için Işın Demirkent’i okumalısınız

BİZANS ve Haçlı Seferleri’nin önemli tarihçisi Işın Demirkent (1938-2006) bize değerli çalışmalarını bırakarak ölümsüzler arasına katıldı.

Sadece kitaplarını okumadım, kendisini de yakından tanıdım. Ağırbaşlı, kendini bilime adamış insanların alçakgönüllülüğü onu gören, konuşan herkesin ortak yargısıydı.

"Araştırma Hayatını ’Haçlılara’ Adamıştı" başlıklı yazısında (Milliyet, 7 Şubat 2006) İlber Ortaylı, Işın Demirkent’in bilimsel ağırlığını, araştırmalarının dünya ölçeğinde özgünlüğünü belirtmiş ve bir uğurlama cümlesiyle noktalamıştı:

"Onu, karlı bir kış günü muhteşem Sultanahmet’inden, 11. asırdan beri tarihini yazdığı bölgeden son yolculuğuna uğurladık."

Tarihin önemi, işlevi, sadece, anlattığı dönemi öğretmek, aydınlatmak değildir. O bilgilerle bugünü algılamak, sorunlara doğru teşhis koyabilmek için gerekli oluşudur.

Işın Demirkent’in kitapları neden bugünün okuru için büyük değer taşır? Neden Bizans’ı anlamadan, Avrupa’yı da, Türkiye’yi de anlamak zordur? Çünkü onun kitaplarını okumadan Avrupalılar arasındaki tarihi çıkar çekişmelerini öğrenemezsiniz. Dinin siyasete alet edilişinin geçmişini, bu topraklara sıçratılmasının ardındaki nedeni bilemezsiniz.

Türkiye’de yaşayan biri olarak, İstanbul’un Fethi’ni, Haçlı Seferleri’ni sadece lise kitaplarından okuyup bugüne dair, doğru, gerçekçi, Türkiye’nin konumunu belirleyen bir görüş ileri süremezsiniz.

* * *

IŞIN DEMİRKENT’in Haçlı Seferleri’nin Önsöz’ünde aşağıdaki yargıyı okuduğunuzda, dünden bugüne bir çizgi çekebilirsiniz:

"Haçlı Seferleri, 11. yüzyılın ortalarından itibaren Türklerin Yakındoğu’ya girmeleri ve Anadolu’yu yurt edinmeye başlamalarından aşağı yukarı yarım asır sonra Büyük Selçuklu Devleti’nin sürüklendiği iç karışıklıklardan faydalanmayı uman Avrupa dünyasının, ’Kutsal toprakları kurtarmak’ sloganıyla Türkleri Anadolu’dan atmak ve Anadolu ile birlikte bütün Yakındoğu’yu kendi ellerine geçirmek maksadıyla düzenleyip giriştiği siyasi amaçlı askeri bir harekettir."

Işın Demirkent,
bizim gözümüzden gibi, milliyetçi bir gerekçeyle değil, bilimin nesnel objektifinden bakarak Haçlı Seferleri’ni yazdı, Batı da, taraf tutmadan, bu hareketin yalnızca Müslüman Türklere yönelik olmadığını, Ortodokslara, Musevilere de aynı zalim davranışı gösterdiklerini bu kitaplardan öğrenmişlerdir.

Bizans Tarihi Yazıları, Işın Demirkent’in on iki tane makale-bildiri, incelemesinden oluşmaktadır.

Demirkent’in çalışmalarının bir özelliğine değinmeliyim. Bilim kitapları genellikle uzmanlarca okunur ve anlaşılır. Oysa bu kitaplar tarihe meraklı okurlar tarafından da anlaşılabilecek bir dille yazılmıştır.

Niketas Khoniates’in Historia’sı (1195-1206) - İstanbul’un Haçlılar Tarafından Zaptı ve Yağmalanması kitabı belgesel bir nitelik taşımaktadır.

Çünkü Niketas Khoniates, olayların görgü tanığıdır.

* * *

BİZANS’a, Haçlılara dair tarih bilginizi artırmak, bugüne donanımlı bakabilmek için Işın Demirkent’in kitaplarını okuyun, diyorum.

Tarih dünün değil, bugünden yarını görebilmenin bilimidir.
X

YAZARIN DİĞER YAZILARI