Bu yüzler Türkiye’nin ta kendisi!

Alman fotoğrafçı Dieter Sauter’in yeni sergisi ‘Türkiye’den İnsan Manzaraları’nın haberini aldığımızda, aklımıza ilk gelen Nazım Hikmet Ran’ın ‘Memleketimden İnsan Manzaraları’ adlı beş ciltlik şiir kitabı oldu. Sadece ismiyle değil elbette, hikâyesiyle de...

Ezgi ATABİLEN-eatabilen@hurriyet.com.tr
06.07.2012 - 20:42 | Son Güncelleme :

Türk edebiyatının yedi harikasından biri olan 20 bin mısralık yapıt kadar uzun bir süreci kapsamıyor Sauter’in anlattıkları ama 21 senedir yaşadığı Türkiye’yi, usta hikâyeci Sait Faik’in hikâyelerine konu olan o ‘sıradan ve küçük’ insanın yüz çizgilerine bakarak okuyor. “Bu yüzlerde Edirne’den Hakkari’ye kadar tüm Türkiye var” diyen Sauter’le İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi Sanat Galerisi’nde açılacak serginin hazırlık telaşı sırasında buluştuk.

Dieter Sauter, fotoğrafçılığının yanı sıra, serbest yazarlık ve yapımcılık da yapıyor. 2005’ten bu yana yayımlanmış üç kitabı var: Bilinmeyen Türkiye’de Buluşmalar (2006), Türk Ruleti - Boğaz’daki Yeni Güç (2007) ve İstanbul - Bir Fotoğraf Kitabı (2008).
Ayrıca 2008’de birçok ulusal ve uluslararası film festivalinde gösterilen ‘Bunu Gerçekten Yapmalı Mıyım?’ adlı sinema filminin ortak yapımcılığını üstlenmişti. 2009 ve 2010 yılları arasında Türkiye’nin Diyarbakır, Şanlıurfa, Kars, Adana, Antalya, Bursa ve İstanbul gibi pek çok şehrinde fotoğraf sergileri açtı. Şimdi sıra Goethe Instıtut ve İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi işbirliğiyle açılan ‘Türkiye’den İnsan Manzaraları’nda.

SENELERCE BOŞ EVE KİRA VERDİM

Dieter Sauter’in Türkiye’yle olan bağı tamamen tesadüf eseri kurulmuş. 1991 yılında Bavyera Televizyonu’nda muhabir olarak çalışırken, bir iş için Türkiye’ye gönderilmiş sanatçı. Üç gün otelde kalıp döneceğini düşünürken, süre gittikçe uzamış. Aklında ne İstanbul’da biraz daha kalmak ne de şehre yerleşmek var. Hatta tam bir sene boyunca otelde kalmış. Bir sene sonra eve çıksa da, bundan 10 sene evveline kadar Almanya’da bir evi daha varmış, boş dursa da elinden kaçırmamak istediği için senelerce kira verip durduğu... Bir gün dönerim düşüncesi varmış demek ki hep.

YÜZLERCE BELGESEL ÇEKTİ

Şehre yerleştikten sonra, başta İstanbul sonra tüm Anadolu, Sauter’i içine çekmiş anlaşılan. 1992’den 2005’e kadar İstanbul’daki ARD Stüdyosu’nun yöneticisi olarak, Türkiye ve İran haber alanında görev yaptı. Aynı sürede bölgede 50’ye yakın belgesel film çekti. İran’ın günümüz tarihi, şehirleri ve gelişiminden Bizans, Selçuklu ve Osmanlı İmparatorlukları’nın tarih ve kültürüne, Van Gölü’nden İstanbul’un adalarına, Türkiye hakkında seyahat günlüklerinden Türkiyeli sanatçı ve tasarımcıların yaşam öykülerine kadar birçok konuya el uzattı belgeselleriyle. 2005’ten beri de serbest yazar, gazeteci ve fotoğrafçı olarak çalışıyor ve İstanbul’da yaşamaya devam ediyor.
O, kendi için böyle bir değerlendirme yapamayacağını söylese de, biz söyleyebiliriz ki, Sauter adeta bir Türkiyeli olmuş. Yüzünde bolca kahkaha, yaklaşımında büyük sıcaklık var. Türkçesi, Türkiye’de yaşayıp gününü 50 kelimeyle bitiren birçoklarını utandıracak kadar iyi. Türkiye sizi değiştirdi mi, diye sorduğumuzda şöyle yanıtlıyor: “Umarım değiştirmiştir. Bir insan bunca yılda değişmemişse, durum kötü demektir. Aynı Bertolt Brecht’in yıllar sonra yolda karşılaştığı arkadaşı ‘ne kadar güzel, hiç değişmemişsin’ deyince, korkuya kapılması gibi.”

EVLENİP ALMANYA’YA GİTMEK İÇİN DİL ÖĞRENİYORLAR

Gelelim sergiye... Goethe-Institut Istanbul ve İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi Sanat Galerisi işbirliğiyle, geçen perşembe günü açılan ‘Türkiye’den İnsan Manzaraları’ fotoğraf sergisinin, iki ayrı fotoğraf serisinin aynı başlık altında toplanmasıyla meydana geldiğini düşünün. Biri, İstanbul Haliç’teki büyük bir inşaatta çalışan işçilerin; ötekiyse, Almanya’ya gidip orada evlenebilmek için İstanbul’daki Goethe Enstitüsü’nde Almanca öğrenimi gören kadınların portreleri.
İnşaat işçileri, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden geliyor ama ilginçtir, kaynakçılar veya beton işçileri genellikle aynı şehirden çıkıyorlar. Çoğu, ailesini senede sadece birkaç hafta görebiliyor. Bir inşaatttan diğerine geçen bu adamlar, ülkenin modern göçebeleri adeta. Dikkatli bakarsanız, siz de fark edeceksiniz; gözlerinde şikayetin yeri yok. Daha çok gururlu görünüyorlar.
Kadınlar ise Doğu’daki köylerden ve Türkiye’nin batısındaki şehirlerden geliyor. Birçoğu uzun yıllar sonra ilk defa tekrar okul sıralarında oturuyor. Birbirlerine yardım ediyor, hatta bazıları Almanya’daki hayatları için destek grupları oluşturuyor.
İşçilerin fotoğrafları 2006 ile 2007 yılları arasında çekilmiş. “Sanki birçok işçi objektifi yadırgar gibi duruyor” deyince biz, Sauter sözü devr alıyor; “Çünkü kimse onları önemseyip de fotoğraflarını çekmemiş. Bana diyorlardı ki ‘çok önemli ve güzel insanlarımız dururken, neden inşaat işçilerinin fotoğrafını çekiyorsun?’ Kendisi ve ailesinin yaşamını sürdürebilmek için ağır işçilik yapmak zorunda kalan insanlar önemli değil mi yani? Benim için onların yüzleri, birçok TV sunucusu, yahut 18 kere estetik ameliyat geçirmiş yüzden daha güzel.”
Üstelik onlarla çalışmak Sauter için çok daha kolaymış. Çünkü gözlerini bir an için işten kaldırıp, hiç poz vermeden doğrudan kameraya bakıyorlar. Tek sıkıntı; ‘iyi bir portre çekmek sekiz saat bile alabilir’ diyen Sauter’e ‘şipşakçı’ gibi davranıyor, hemen sıkılıyorlarmış.
Kadınların fotoğraflarıysa, 2008 ve 2009 yılları arasında, daha çok dersler sırasında çekilmiş. Sanatçı diyor ki, “Daha makinayı çantadan çıkardığımı gördüklerinde poz veriyorlardı. Halbuki ben bunu istemiyordum ama kendilerine engel olamıyorlardı.”

TEKNİK HİÇ ÖNEMLİ DEĞİL

Öğrenciler hep soruyor: “İyi fotoğraf nedir?” Beş kişiye sorarsanız, beş ayrı yanıt alırsınız. Bence siyah beyaz veya renkli, hiç önemli değil. Baktığınızda yeni şeyler keşfedebiliyorsanız, işte o iyi fotoğraftır. İnanın, tekniğin hiç önemi yok!

‘Türkiye’den İnsan Manzaraları’ 5 Eylül’e dek İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi Sanat Galerisi’nde. Pazar hariç her gün 10.00-16.00 saatleri arasında açık. Adres: Kemeraltı Caddesi No. 29 Tophane, İstanbul.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün