Soyu tükenen Bıyıklı Yalıçapkını bilim için öldürüldü

Amerikan Doğa Tarihi araştırmacısı Christopher Filardi, en son 1950’lerde görülen ve tükenme aşamasındaki çok nadir ‘Bıyıklı Yalıçapkını’nı öldürdü. Nedenini ise ‘bilimsel çalışmalar’ olarak açıkladı. Şimdi doğa koruma çevreleri şunu tartışıyor: “Bilim yapacağım diye bir canlıyı öldürmek şart mı?” Konu derin, karışık ve sinir bozucu. Bizde de bazı türler bilimsel inceleme amaçlı toplanmaktan yok olmanın eşiğinde.

Yücel Sönmez
24.10.2015 - 13:00 | Son Güncelleme :

Solomon Adaları’nda endemik hayatı incelemek üzere giden bilim insanı Christopher Filardi, 20 yılını aramakla geçirdiği bıyıklı yalıçapkınını sonunda bulur.

Bu o kadar nadir bir türdür ki, gezegenimizde sadece biri 1920, diğeride 1950 olmak üzere iki kez görülmüş. Filardi, bu nadir canlıyı bulmakla kalmayıp gerekli araştırmaları yapmak için yakalayıp yanına alır. İşi bittiğinde kuşun da işi bitmiş ve ölmüştür. Bilim insanı, yaptığını savunmaktan çekinmez.

Soyu tükenen Bıyıklı Yalıçapkını bilim için öldürüldü

Chris Fildardi ve Bıyıklı Yalıçapkını kuşu
Fotoğraf: R.Moyle, M. Janda, S. Galokale, Amerikan Doğa Tarihi Müzesi

Geçen hafta yaşanan bu olaydan sonra PETA başta olmak üzere doğa korumacılar ayağa kalktı. “Hayvanları bilim adına öldürmek korkunç duyarsız ve bencilce bir savunma. Cecil’i ‘diğer aslanları korumak adına’ öldürdüğünü söyleyen dişçiden ne farkı var?Kuşu öldürmek sapıkça ve vahşice” diye açıklama yaptı. Bu açıklamayla ok yaydan çıkmış oldu. Bilimsel çalışma adına bir canlı öldürülebilir mi? Basit gibi görünse de tartışma önemli. Zira biz de bir canlıyız en nihayetinde ve bilim türümüzle de yakından ilgili. 

 

GEN Mİ BİREY Mİ? 
Konunun örneği çok... Mesela İngiltere’de hayvanat bahçesinden kaçan bir Amerikan dikkuyruğu (ördek) dışarıdaki hayata tutunarak yaşamayı başarır. Zamanla çoğalarak Avrupa’ya dağılmaya başlar.

Yolu İspanya’ya düşer. Orada yaşayan Avrupalı dikkuyruklarla kaynaşır. Kaynaştığını da değiştirerek kendine benzetir. İspanyol bilim insanları “Türümüzü bozuyor” diye araya karışan Amerikan dikkuyruklarını öldürme kararı alır. İki keskin nişancı tutarlar.

Bir dürbünden kuşbilimci, diğerinden keskin nişancı bakarak Amerikan dikkuyruklarını tek tek vururlar. İngilizler “Yaşamayı başaran bir tür, yabancı da olsa öldürülmemeli” diye karşı çıkar. Ancak İspanyollar çok nettir. “Bu kuş buraya doğal yollardan gelmedi. İnsan tarafından getirildi. Bir türün içine girerek o türün genini ortadan kaldırmasına izin veremeyiz” diye karşılık verir.

Aynı tür Türkiye’deki dikkuyrukların arasına karıştığında bizde de konu hararetli bir şekilde tartışıldı. Ancak ne var ki bir karara varılamadan kuş ülkemiz şartlarına uyum sağlayamayarak kendiliğinden yok oldu.

Ülkemizde bunun daha uç örnekleri de var. Neredeyse hepsi tek nokta endemiği olan ve çok küçük alanlarda küçük nüfuslarla yaşayan semender türlerimizin bazıları bilimsel çalışmalar için doğadan toplanıyor. Bu nedenle bazı nadir türler yok olmanın eşiğine gelmiş durumda.

30 yıldır sürüngen çalışan ve kendi adıyla anılan üç semenderi bulan Prof. Dr. Bayram Göçmen’in sözleri işin vardığı boyutları ortaya koyuyor: “Keşke bulmasaydım. Pişmanım. Bilimsel çalışma yapmak için toplanmaktan bitme noktasına geldiler.”

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün