"Erdal Sağlam" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Erdal Sağlam" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Erdal Sağlam

Bu cari açık kur düzeltmesine kadar gider

DÜN açıklanan mart ayı cari açık rakamı, piyasalar için sürpriz oldu. Piyasalar Mart ayında 8.2 milyar dolar civarında açık beklerken, gerçekleşme 9.8 milyar doları buldu.

Bunun üzerine piyasaların moralinin bozulduğunu, sürpriz cari açık rakamının kurları ve faizleri yukarı doğru ittiğini gördük. Mart sonu itibariyle oluşan yıllık cari açık rakamı gerçekten de moral bozacak seviyelere ulaştı. Daha bir ay önce şubat sonunda 55 milyar dolar olan yıllık cari açık rakamı, mart sonu itibariyle 60.5 milyar dolara yükseldi.
Cari açık rakamının piyasa beklentilerinin üzerinde gelmesinde, GE’nin Garanti Bankası’ndaki hisse senetlerini aldığı ile sattığı fiyat arasındaki farkın yatırım gideri rakamına yazılmasından kaynaklandığı söyleniyor. Bir başka deyişle bilançolaştırma nedeniyle rakamın 1 milyar dolar civarında yüksek çıktığı ifade ediliyor.
Özetle; piyasaların dünkü rakam üzerine bu kadar paniklemesine belki gerek yoktu ama bu rakamı dışarıda tuttuğunuz zaman bile, cari açıktaki artış trendinin korkutucu olduğu kesin. Piyasalar zaten bu trendi daha önceden de görüyordu ama beklentilerin üzerinde gelen mart rakamı, yine de piyasaların biraz paniklemesine neden oldu.
Zaten mart ayına kadar trend belliydi, mart ayı ithalat rakamı da beklentilerin üzerinde gerçekleşmişti. Dolayısıyla mart ayı için beklenen 8.2 milyar dolarlık açık rakamı zaten yüksek bir rakamdı.
Martta yatırım giderlerindeki artışa bağlı olarak cari açık rakamı daha da genişlerken, enerji hariç cari açığın da hızla artmasına neden oldu. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre; martta hem cari açık 9.1 milyar dolar ile hem de net enerji ithalatı hariç cari açık 5.0 milyar dolar ile rekor seviyeye ulaştı.
Artık iyice belli oldu ki; cari açık rakamı tehlikeli büyümesine devam ediyor. Yine açık olan bir nokta daha var ki; o da cari açığı frenlemek için ekonomi yönetiminin aldığı tedbirler sonuç vermedi. Yani bu süreç iyi yönetilemedi...
Peki bundan sonra ne olur, bu cari açık trendi nereye kadar gider?
Aslında nereye gideceği belli; cari açıktaki bu trend belli ki, ancak kurlarda hızlı bir yükselme ile önlenebilecek. Yani belli ki bir noktaya gelip rakamlar sonunda panik yaratacak, yüklü bir sermaye çıkışı olacak, buna bağlı olarak da kurlar zıplayacak...
FATURAYI HALK ÖDEYECEK
Seçimden sonra zamlar ve vergiler başta olmak üzere iç talebin kısılması, cari açığın azaltılması için ciddi tedbirler alınmasını herkes bekliyor. Ancak piyasa uzmanları ne kadar tedbir alınırsa alınsın, cari açıktaki bu tehlikeli trendin bu tür tedbirlerle artık önlenemeyeceği, çünkü gerekli önlemlerin alınmasında çok geç kalındığı görüşündeler.
Kurlarda bir düzeltme gelmeden bu trendin kırılabileceği konusunda umudun kalmadığı gözleniyor. Piyasa uzmanları belli bir düzeltme gelmesine artık kesin gözüyle bakıyorlar.
Peki, bu ne zaman olacak derseniz, bunu bilen henüz yok...
Seçime kadar yani kısa bir süre içinde buna izin verilmeyeceği, Hükümet izin vermeyeceği gibi, piyasaların da bunu istemediği açık. Aslında küresel ekonomi de böyle bir düzeltme zamanının henüz oluşmadığını gösteriyor.
Piyasaların beklediği düzeltme zamanı bu yılın sonları, önümüzdeki yılın başı gibi...
Tabi ki küresel piyasalardaki gelişmeler bu zamanlamada önemli rol oynayacak. Bir başka deyişle gelişmiş ülkelerde canlanma hızlanıp, yeniden parayı çekme dönemi başladığı zaman, artık TL’deki düzeltme hareketini de beklemeye başlarız.
Bu gidişat önlenebilir miydi derseniz; evet önlenebilirdi. Hükümet zamanında ve gerekli önlemleri alabilseydi, bu son önlenebilirdi. Geçmiş Hükümetler de aynı hatayı yapmıştı...
Özetle; ekonomideki kötü yönetimin faturası ötelendi, seçimler kurtarıldı. Siyasi sonucu bu seçimde görmeyeceğiz ama eninde sonunda kötü yönetiminin faturasını tüm halk ödeyecek...
X