Borsa 2000 yılında neden düştü?

Hürriyet Haber
27 Aralık 2000 - 00:00Son Güncelleme : 27 Aralık 2000 - 00:01

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda İMKB 100 Endeksi, 2000 yılını dünyanın en çok değer yitiren 6. Borsa endeksi olarak tamamladı.

Hatırlanacağı gibi borsa 1999 yılında ise dünyanın en çok değer kazanan borsası olmuştu. Buna karşılık 1998 yılında bu kez dünyanın en çok değer yitiren borsa endeksi ünvanını almıştı. 1997 yılında ise İMKB, bir kez daha getiri şampiyonu olmuştu. Yani bir adım ileri bir adım geri… Yeniçeri borsası başlığımız bu yüzden…

2000 yılının değerlendirmelerine bakıldığında borsanın temel sorunlarının devam ettiği görülüyor. Gerçi 22 Kasım'da tüm mali piyasaları saran kriz endeksin iyice dibe inmesine neden oldu ama kriz öncesinde de endeksin 18 Ocak kapanışı olan 19 bin 577 puana ve gün içi en yüksek seviyesi olan 20 bin 617 puana göre değer kayıpları yüzde 30'lu seviyelere ulaşmıştı.

Dolar bazında endekse bakıldığında da benzer durumun var olduğunu görüyoruz. Yani tek başına 22 Kasım krizinin İstanbul Borsası'na maliyeti aslında çok da büyük değil. O halde endeksin 2000 yılındaki değer kayıplarının nedenleri neler diye baktığımızda karşımıza bir kaç ana başlık çıkıyor:

HALKA ARZLAR:

İstanbul Borsası'nın 1999 yılında başlayan ve 2000'in ilk aylarında da süren büyük yükselişi sırasında borsaya tam anlamıyla bir yatırımcı akını oldu. Takasbank'ta kayıtlı bakiyeli hesap sayısı 1 milyonun üzerine açık hesap sayısı ise 2 milyonun üzerine çıkarak, bir önceki yıla oranla yüzde 100'ün üzerinde artış gösterdi.

Üstelik mevcut seviyelerin bir kısmının aktif hesaplar olmadığı, yeni gelen yatırımcıların tamamının aktif yatırımcı olduğu göz önüne alınırsa yeni gelenlerin piyasadaki ağırlığı ortaya çıkar. İşte böyle bir yatırımcı akınının yarattığı fırsatı şirketler de fark etti ve 2000 yılında tam bir halka arz patlaması yaşadı.

Konu ile ilgili daha ayrıntılı bilgi almak isteyen yatırımcıların İstanbul Borsası'nın www.imkb.gov.tr adresli web sayfasından "veriler" bölümüne göz atmasını tavsiye ediyoruz. Ama kabaca söylemek gerekir ki halka arzların piyasadan çıkarttığı para miktarı 3 milyar dolara yakın. Bu da piyasanın neden yeni para girişine ihtiyaç duyduğunu açıklıyor.

2001 yılında halka açılmak için sırada bekleyen şirket sayısı da hiç az değil. Bu şirketlerin de 2001 yılında halka arz edildiği düşünülürse piyasadan yeni para çıkışının da çok fazla olacağı ortaya çıkıyor.

ARACI KURUMLAR:

Borsanın 2000 yılındaki değer kaybının bir başka nedeni ise aracı kurumların, yani sermaye piyasası aktörlerinin bu kadar hızlı bir yükselişe ve bu kadar ciddi bir yatırımcı girişine hazırlıksız yakalanmasıydı. Küçük yatırımcı piyasaya girmek için belki de borsa tarihinde ilk kez doğru bir yol tercih ederek yatırım fonlarına yöneldi. Fakat gerek yatırım fonlarının sayısının azaldığı gerekse portföy büyüklüklerinin darlığı ve katılımcı sayısının azlığı yatırımcıyı piyasada bireysel işlem yapmaya zorunlu kıldı.

Bu küçük oyuncuların büyük çoğunluğunun da endeks tepe noktalarına çok yakın seviyelerdeyken piyasaya girdi ve düşüş sırasında da ciddi zarara uğradı. Bir başka sorun ise yatırımcıların yine yanlış yönlendirme ile halka arz esnasında hisse senedi alması oldu. 2000 yılında halka arz edilen şirketlerin büyük kısmı daha endeksteki düşüş başlamadan önce değer yitirdiği için yatırımcının parası eridi.

İSTATİSTİKLERLE İMKB

  • 2000 yılı halka arzları
  • Ağustos
  • Ekim
  • Endeksler 2000'de ne getirdi
  • Eylül
  • Halka Arz
  • Haziran
  • Hisse senetleri 2000'de ne kazandı?
  • Kasım
  • Mart
  • Nisan
  • Aracı kurumların işlem hacimleri (Ocak)
  • Piyasa değeri
  • Şubat
  • Temmuz

  • Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı