Boğaz’a güzelleme değil cenaze marşı lazım

Anneannesi Giritli, deniz ve balık aşığı bir gazeteci ve akademisyen Artun Ünsal. Paris Üniversitesi’ni bitirip doktora yaptı. Fransız gazetelerinin Türkiye temsilciliğini ve Hürriyet’in Paris temsilciliğini yürüttü. Şimdi Posta yazarı ve Galatasaray Üniversitesi’nde öğretim üyesi. Ünsal; lüfer, palamut, levrek, tekir ve istavrite dair ‘Boğaz’ın Beş Efendisi’ isimli bir kitap yazdı. Daha önce simit, peynir, zeytinyağı ve yoğurdun da kitaplarını yazan Ünsal ile bu kez balık konuştuk.

Barış AKPOLAT Fotoğraflar: Levent KULU
06.05.2011 - 21:05

69 yaşında, haftada 2-3 kere yüzüyor, kendine çok iyi bakıyor. Koyu bir Çengelköylü, İstanbul’un en iyi semti olduğunu düşünüyor. En önemli özelliği spora meraklı olması. Sabahlara kadar arkadaşlarıyla NBA maçlarını seyreden Artun Ünsal, erkenden kalkıp tüm gazeteleri okuyor. Gün içinde Çengelköy’de esnaf arkadaşlarıyla sohbet eden Ünsal’ın en büyük zevkiyse balıkçı arkadaşlarıyla muhabbet etmek. Ünsal, ‘Boğaz’ın Beş Efendisi’ kitabını iki yılda yazdı. Bir yılı araştırma, bir yılı da yazma aşamasıyla geçti. Tüm kitaplarını aynı şekilde yazan Ünsal bu süreci şöyle anlatıyor:
“İlgilendiğim konunun memleketimizdeki geçmişine ve insanlıkla ilişkisine bakarım. İlk aşamada bilgi ve belgeleri toplarım. Torikten Norveç uskumrusuna kadar gittim. Atasözleri, edebiyat ve dinlerdeki önemini araştırdım. Boğaz’ın balıklarını incelerken de tarihsel ve kültürel geçmişini araştırdım. Karekin Deveciyan gibi usta isimlerin yazdığı pek çok kitap var. Onlarla yarışmamın mümkünatı yok. Tüm tekniklerden bahsetmişler. Ben de olta boyu ve misina uzunluğundan bahsedersem komik olur. Su ürünleri uzmanı değilim. Tüketiciyim ve en önemlisi bu toprağın çocuğuyum. Mutfak, lezzet ve balık tutkunuyum. İyi bildiklerimi de kitabı hazırlarken daha yakından tanıdım.”

MÜSLÜMANLAR BALIK SEVMEZ YALANI

Ünsal, kitabında sadece balıkların özelliklerinden bahsetmiyor. Osmanlı, Bizans dönemlerinde yazılmış kaynakları, Fausto Zonaro, Germain Fabius Brest gibi ressamların tablolarını, balık ve deniz fotoğraflarını sunuyor. En güzeliyse kitabın son sayfalarında pancarlı levrek, adaçayı aromalı levrek tava, çinekop pilavı, palamut pilaki, tartar soslu palamut köftesi, şeyhülmeze istavrit gibi, evde de yapılabilen harika tariflerden bahsetmesi.
Ünsal, balık konusunda ‘uzman’ değil ‘tutkun’ olduğunu söylüyor. Bunca birikimine rağmen araştırma safhasında onu en çok şaşırtansa bir önyargı olmuş: “Müslümanların balık sevmediği, sarayda balığa yer olmadığı gibi söylemler var. Nedeni de güya inanışa göre, balığın midede tekrar canlanacağı. Bu gibi hurafeleri belgelerle çürütme imkanım oldu. Ramazan ayında bile balık yendiğini anlatan, Seyyid Hasan Efendi’nin ‘Sohbetname’ diye bir eseri var mesela. 20. yüzyılın başında tekke ve tarikatlarda da balık yendiğini okudum.”
Tarihçi olmadığını, sadece araştırmalarında tarihçilerin yazdıklarından yararlandığını söyleyen Ünsal; “Bizde çok iyi tarihçiler olsa da, hiçbiri balık tarihi diye bir başlık açmamış. Sayısız kaynağı cımbızla ayıklayıp balıkla ilgili cümleleri topladım. Sağa sola saçılmış kaynakları bir potada, kendi perspektifimde erittim. Örneğin lakerdanın yanında kırmızı soğanın verilmesinin tek nedeninin renk uyumu olduğunu öğrendim. Kaynaklar arttıkça iş de güzelleşir. Keşke Ermenice, Rumca ve Rusça kaynaklar daha çok olsaydı da yazsaydım. Sadece biraz Ermenice kaynak çevirtip kullandım. Ama araştırmanın sonunun olmadığını da anladım. Araştırma yapmak kadar; halkın arasına karışmak ve ustalardan ilginç bilgiler toplamak da başka bir püf noktası.”

MARMARA TİCARİ BALIKÇILIĞA KAPATILMALI

Boğaz’daki balıklar baştan kokmuş. ‘Aşırı, zamansız ve kaçak’ üçlemesi bir bahtsızlık zinciri yarattı. Trolle ve gırgırla balık tutandan başlayan zincir, balıkhanede devam edip, satan ve yiyende bitiyor. Balıkçılarda el ayası kadar kalkan, küçücük ahtapotlar, istavritin küçüğünün küçüğü yarım kıraçalar görüyorsunuz. ‘Denetim şart’ demek kolay. Daha sert olup Marmara’nın endüstriyel balıkçılığa kapatılması gerek. Balığı öldürdüler, Boğaz bitti. Sadece iki üç yıl dişimizi sıksak, stok yenilenir.

Yayınlanma Tarihi : 07.05.2011 - 00:00
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün