"Noyan Doğan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Noyan Doğan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Noyan Doğan

Bireysel emeklilikteki yüzde 15 stopaj kesintisini bir de benden dinleyin

ŞÜKRÜ Kızılot Hocam, bir süredir ‘Münire Teyze’ başlıklı yazılarında, bireysel emeklilikte ana para üzerinden haksız yere yapılan yüzde 15 vergi kesintisine değiniyor.

Nitekim, kesintilerin ana para üzerinden değil de neması üzerinden yapılabileceğine yönelik mahkeme kararı sonrası, okuyuculardan gelen sorular da bir hayli arttı. Konuyu bir de benden dinleyin. Evet, bireysel emeklilik sisteminden 10 yılı doldurulup ayrılırsanız yüzde 10. 10 yılı doldurmadan ayrılırsanız yüzde 15. Emekliliğe hak kazandığınızda ise, sadece yüzde 3.75 stopaj kesintisi yapılıyor. Şirketler de bu kesintileri Maliye’ye yatırıyor.
Gelelim Şükrü Kızılot Hocam’ın, yazılarında değindiği ve bireysel emeklilik katılımcılarının da emsal gösterdiği mahkeme kararına. Max Steinbuchel isimli sigortalı, 2003 yılında emeklilik şirketinden hayat sigortası yaptırıyor. Üç yıl sonra ise, sigortadan ayrılıyor ve yatırdıkları ile birlikte neması, şirket tarafından kendisine ödeniyor. Ancak Gelir Vergisi Kanunu’na göre de yapılan ödemeden yüzde 15 stopaj kesiliyor.
Bunun üzerine sigortalı, yatırdığı ana paradan değil, sadece elde ettiği menkul sermaye iradı gelirinden yani, birikiminden, stopaj kesintisi yapılabileceği gerekçesiyle, konuyu mahkemeye götürüyor. Dava sonucunda da mahkeme, ana para dahil ödenen tutarın tamamından yapılan kesintinin hukuka aykırı olduğuna, sadece elde edilen getiriden stopaj kesilebileceğine karar veriyor. Fazla kesilen tutarın ise, sigortalıya iade edilmesini hükmediyor.
Mahkeme kararı emsal değil
Durum bundan ibaret. Önce, konuya açıklık getirmek için mahkeme kararına yönelik bazı tespitlerde bulunayım.
1- Bu mahkeme kararı maalesef emsal teşkil etmiyor. Eğer ki bu karar, Danıştay’a gitmiş olsaydı ve Danıştay da aynı yönde karar belirtmiş olsaydı ancak o zaman emsal teşkil ederdi.  Böylece de bireysel emeklilikten erken ayrılan tüm katılımcılar, kendilerinden yapılan yüzde 15 stopaj kesintisini şirketlerden geri almaya hak kazanabilirlerdi. Ama bugünkü haliyle verilen karar tamamen münferit.
2- Mahkemenin verdiği karar sonrasında, bu konuda açılan başka davalar da oldu. Ancak henüz bir sonuca ulaşılmadı.
3- Yüzde 15 stopaj kesintisiyle haksızlığa uğradığını düşünen başka sigortalılar varsa; isterlerse bugün de mahkemeye müracaat edip, dava yoluna gidebilirler.
Bundan başka da yapılacak bir şey yok.
Vergi avantajı göz ardı ediliyor
Şimdi konunun bir başka boyutuna; daha doğrusu, bu tartışmada göz ardı edilen önemli bir boyutuna değineyim. Bildiğiniz üzere, bireysel emeklilik sisteminde hiçbir yatırım enstrümanında olmayan vergi avantajı bulunuyor. Ücretli çalışanlar, bireysel emeklilik için katkı payını ödedikleri dönemdeki brüt ücretlerinin yüzde 10’unu ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla vergiden düşebiliyorlar.
Çok detaya girmeden kabaca bir örnek vereyim. Emeklilik için aylık 100 lira şirkete katkı payı ödüyorsanız, bunun 25 lirası vergiden muaf tutuluyor. Böylece cebinizden 75 lira çıkıyor ama emeklilik şirketi sizin adınıza 100 lira yatırım yapıyor. Bu imkan da sadece ve sadece bireysel emeklilik sistemine tanınmış bir ayrıcalık.
Yeri gelmişken şunu da belirteyim. Gerek bireysel emeklilik, gerekse de hayat sigortaları; uzun süreli, geleceğe yönelik ve aylık küçük tasarrufların, uzun vadeli değerlendirildiği sigortalardır. Yani, iki-üç yıllığına girip-çıkılarak, yatırım yapılacak ürünler değiller. Bu nedenle de bireysel emeklilik en başta kurgulanırken; kanun koyucu, sisteme kısa vadeli bakılmaması için kademeli stopaj kesintileri getirmiş. 10 yılı doldurmadan çıkılırsa yüzde 15, 10 yılı doldurup da çıkılırsa yüzde 10 gibi. Eğer ki, hakkıyla bu sistemde kalınıp, emekli olunursa, stopaj kesintisi de yüzde 3.75.
Maliye Bakanlığı açıklama yapmalı
Şimdi gelin, bir de konuyu bu açıdan değerlendirip, yüzde 15 stopaj kesintisinin haksızlık olup olmadığını düşünün. Hem, her ay ödediğiniz katkı payını neredeyse yüzde 30-35’lere varan oranlarda vergiden düşüp, vergi teşvikinden yararlanacaksınız. Hem de, gelecek için düşünüp, yatırım yaptığınız sistemin ruhuna aykırı davranıp, üç-dört yılda çıkacaksınız. Ve çıkarken de, “niye benden yüzde 15 kesinti yapıp da beni cezalandırıyorsunuz?” diye soracaksınız.
Son olarak şunu da belirteyim. Burada temel sorun; ücretli olarak çalışmayan ya da gelir vergisi mükellefi olmayan kişilerin durumudur. Mesela bireysel emeklilik sistemine katılan ev hanımları ya da ücretli olarak çalışmayanlar gibi. Maalesef, bu kesimler vergi teşvikinden yararlanamıyor. Yararlanamadıkları için de, bireysel emeklilikten erken de ayrılsalar, geç de ayrılsalar ciddi haksızlığa maruz kalıyorlar. Yani, ortada adil olmayan bir durum mevcut.
O nedenle Maliye Bakanlığı’nın hem adil olmayan bu durumu, hem de mahkemenin yüzde 15 stopaj kesintisi ile ilgili verdiği karar nedeniyle ortaya çıkan karışıklığı giderecek yasal düzenlemeler yapıp, konuya açıklık getirmesi gerekiyor.

 

X