Bir SS subayının zihnine girmeye hazır mısınız?

Bu hafta başlayacak İstanbul Tiyatro Festivali’nin en çarpıcı oyunlarından ‘Merhametliler’i İstanbul durağı öncesinde, Amsterdam’da izledik. Seyirciyi, soykırıma bir SS subayının gözlerinden bakmasını sağlayan oyunun yönetmeni Guy Cassiers, “Nazilerin büyük kısmı sıradan insanlardı, içimizdeki dehşet potansiyeline çok dikkat etmeliyiz” diyor.

Bahar ÇUHADAR
29.04.2016 - 13:57

"Kimsenin ailenizi öldürmediği, sizin de kimseyi öldürmek zorunda olmadığınız bir çağda yaşadığınız için şanslısınız. Nazilerin sadistlerden oluştuklarını söylemek bir klişe. Gerçek tehlike benim ve sizin gibi insanlar. Buna inanmıyorsanız salondan şimdi çıkın.”

 

Bir SS subayının zihnine girmeye hazır mısınız


Bu sözler, Amsterdam’ın merkezindeki tiyatro binası Stadsschouwburg Amsterdam’ın ana sahnesinde karşımıza çıkan SS subayı Max Aue’den. Tarihin en vahşi insanlık suçlarından birinin parçası olan kurgu karakter Max Aue’nin (Hans Kesting canlandırıyor) peşine takılıp, SS subaylarının Yahudi soykırımını nasıl ‘inşa ettiklerini’ seyrediyoruz. Kiev-Stalingrad-Berlin hattında Aue’yi takip ederek, bir zamanlar sıradan bir adam olan bu Almanın gözünden, sizin benim gibi insanların nasıl birer ölüm makinesine dönüştüğünü izlemeye başlıyoruz. Aue’nin zihin akışına ve halüsinasyonlarına da dahil olarak...
Jonathan Littell’in kitabından, Belçikalı yönetmen Guy Cassiers tarafından sahneye uyarlanan ‘Merhametliler’ (De Welwillenden), 20. İstanbul Tiyatro Festivali’nin en iddialı konuklarından. İstanbul Tiyatro Festivali’nin de aralarında olduğu yedi ortak kurumun yapımcılığında gerçekleşen prodüksiyon; Toneelhuis ve Toneelgroep Amsterdam tiyatro topluluklarının elinden çıkma.

 

Bir SS subayının zihnine girmeye hazır mısınız


Cassiers, ‘canavar’ olarak görmeye meylettiğimiz SS subaylarının iç dünyasını sahneye, güçlü bir görsel dille taşıyarak seyircinin zihnindeki tarihsel kabullere meydan okuyor. SS subaylarının “Yahudileri nasıl imha ederlerse daha ‘ekonomik’ sonuçlar elde edeceklerine dair ürpertici tartışmalarına hazır olun.” ‘Merhametliler’in yaptığı, dehşet dolu bir öykü anlatmaktan daha ötesi. Gün olur da ‘kontrolü kaybedersek’ (bkz. göçmen meselesi!) neler olabileceğini anımsatan bir oyun bu.



TÜM NAZİLER SADİST DEĞİLDİ

Bir SS subayının zihnine girmeye hazır mısınız


Söz, oyun ertesi buluştuğumuz Cassiers’de: “Littell, canavar olarak gördüğümüz kişinin zihnine bakmak için 1000 sayfa yazmış. Diyor ki, "Her insanın içinde dehşet öğeleri vardır. Bunların gelişmemesi için çok dikkatli olmalıyız. Nazi döneminde yaşananlar eskide kaldı, demek çok kolay. Tüm naziler sadist insanlar değildi. Büyük kısmı sıradan insanlardı. Bizler de kendimizi yanlış yöne gitmekten korumalıyız.”

Cassiers dilin ne kadar güçlü bir silah olduğunu akıldan çıkarmamak gerektiğini vurguluyor: “İkinci Dünya Savaşı’nın başlarındaki ‘endlösung’ (nihai çözüm) lafı üç senede ‘soykırım’ anlamına büründü. Yahudilerden ‘insan’ gibi söz edilmemeye başladı. Onlardan ‘şey’ gibi bahsediliyordu. Bir insanı yasalar yaparak öldürmek daha kolaydır. Başka bir insanı öldürmek böyle böyle normalleşiyor.”



OYUNDA TEK BİR SS SEMBOLÜ YOK

Bir SS subayının zihnine girmeye hazır mısınız


Oyunda tek bir SS sembolü bile yok. Fondaki dev dolap katledilen Yahudilerin envanterini tutan sistemi temsil ederken, tren rayları da sabit olarak sahnede. En büyük etkiyi video, ışık, ses enstalasyonları yapıyor. ‘Hayal etme’yi seyirciye bırakıyor yönetmen: “Seyirciye renkleri veririm, resmi o çizer. Yaratıcılığını kullanarak, sahnede savaşı göstermediğimiz halde kendisini orada hisseder. Bir adamın nasıl canavarlaştığını anlatmak, zulmü göstermekten daha önemli. Işık, ses ve müzikle Max’ın koşullar üzerindeki kontrolünü nasıl kaybettiğini anlatıyoruz. Onun kâbuslarına giriyoruz. Bir noktada onun gözleriyle bakmaya, kulaklarıyla duymaya başlıyoruz. Sonunda ne kadar istemeseniz de ona dönüşüyorsunuz.”

 

AVRUPA VAHŞETİ TEKRAR MI EDİYOR?

Bir SS subayının zihnine girmeye hazır mısınız

 

Oyunun turneye gittiği şehirlerde, ‘Invisible Cities’ adlı bir proje düzenleniyor. Röportaj ve fotoğraf atölyelerine katılan öğrenciler, kendi şehirlerinin ‘görünmeyenleriyle’ röportajlar yapıyor. Röportajlar http://invisible-cities.eu/ adresinde yayımlanıyor. Oyunla eşzamanlı olarak bir de ‘Medeniyetle İmtihan’ başlıklı uzun bir doküman hazırlanmış. http://testofcivilisation.eu/tr/intro adresinde Türkçesine erişilebilecek olan bu çalışma, Yahudilerin uğradığı soykırımı 1879’dan 1941’e uzanarak anlatıyor ve soruyor:  “Avrupa geçmişin vahşetlerini tekrar mı ediyor?” 

 

MERHAMETLİLER  

Yazan: Jonathan Littell Yöneten: Guy Cassiers
Oyuncular: Hans Kesting, Kevin Janssens, Johan Van Assche, Aus Greidanus Jr., Alwin Pulinckx, Jip van den Dool, Vincent Van Sande, Katelijne Damen, Abke Haring, Bart Slegers, Johan Van Assche, Alwin Pulinckx, Bart Slegers, Abke Haring, Diego De Ridder, Victor Van Gorp, Otto Back, Henry Giesbertz, Erik Paans
Süre: 190 dak.
Ne zaman, nerede? 6 Mayıs’ta (19.30),  7 ve 8 Mayıs’ta (18.00) Maslak’taki Uniq Hall, Uniq İstanbul’da. 

 

Yayınlanma Tarihi : 29.04.2016 - 13:41
Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün