"Doğan Hızlan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Doğan Hızlan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Doğan Hızlan

Bir edebiyat zekâsının portresi

Doğan HIZLAN

Eleştirel gerçekçiliğin büyük ustası Sabahattin Ali'nin öldürülüşünün 50'nci yılında AKM'de bir anma gecesi yapıldı.

Ben, böyle gecelerden çok, yazarların kitaplarının okunarak anılmasını isterim. Ne var ki, o gecenin dinleyicileri edebiyatı sözel yolla öğrenmek isteyen sığ bir topluluk değildi, onun kitaplarını okumuşlar, Sabahattin Ali'yi sevenler bir araya toplanmıştı.

Sabahattin Ali'nin ölüm düğümü henüz demokrasinin aydınlığına çıkmış değil.

Anadolu'yu, gerçek insanlarıyla, gerçek defolarıyla, köyüyle, kasabasıyla onun eserlerini okuyarak öğrenirsiniz. İnsan galerisi çok zengindir. Sevdikleriniz ve nefret ettikleriniz onunu edebiyat müzesinde yaşar.

Görevli olarak gittiği yerde, bürokrat azınlığın rutin yaşamına teslim olmadığı için başına belalar gelmiştir. Tek parti döneminin tek sesliği içinde, bilginin sesini duyurmaya kalktığınızda başınıza bunlar gelir. Hamlığın, korkaklığın, hışırlığın eleştirisi insanı Sinop zindanlarına gönderir.

Bir milli eğitim müdürü, köylülere dilekçe verdiği için onu uyarır, galiba işiniz az, diye.

Ya biri yol yapmak için yönetici beye nasıl yaltaklanır? Acaba yolumuzu yapsak, bize daha çok gelir misiniz, diye.

Kişilik olarak, yazar olarak hep soru sorarsanız, bu sorularla, onların halini gülünç duruma sokarsanız, sizi yaşatmazlar. Aptalların öcünden sakının.

*

Görev yaptığı yerlerde, çevresindeki yetkililer, onun zeka parıltısını matlaştırmak için her türlü baskı aracını kullandılar. Ona bir tür lobotomi yaptılar.

Ben, köyü, kasabayı gezmedim. O kavramları, Türk edebiyatının ustalarından tanıdım. Sabahattin Ali'nin insan haritası zengindir, sınıflandırıldığında döneminin insan tablosu bütün gerçekliğiyle ortaya çıkıverir.

Filiz Ali, babasını anlatan albüm kitapta, onun çevresini bize tanıtır. Dostlarını, yaşamını o kitaptan öğrenebilirsiniz. Filiz Ali'nin televizyon konuşmasında dediği gibi, hayatıyla eserleri arasında gidip gelmeler, göndermeler vardır.

Hapishane yaşamında tanıdığı insanların portresi, doğallığıyla, klasik hapishane edebiyatından ayrılır.

Orada yatanların çoğu, bir rastlantıyla, hayatın akışı içinde, bir anın hırsıyla buraya gelmişlerdir. Dıştan kötü insan sınıflamasına koyduklarımızın, yüreğini, duyarlığını sezdirdi. Gramofon Avrat ile Hanende Melek, insanların iç dünyasındaki dürüstlüğün edebi şaheseridir.

Ona zulüm yapanlar, Sabahattin Ali'ye çok şey borçludurlar. Onun sayesinde hainler ve ahmaklar tarihine ebediyen yerleşmişlerdir.

Sabahattin Ali ve kuşağı cumhuriyeti çok sevdi, aşırı sevginin bedelini ödedi. Kimi onunu gibi canıyla, kimileri sürgünle, kimileri de mesleklerini kaybederek.

*

Sabahattin Ali'yi okuyun, değişen Türkiye ile yerinde sayan Türkiye'yi karşılaştırın.

İnsanımızı tanıyın, onun serüveni bir cumhuriyet edebiyatı serüvenidir.













X

YAZARIN DİĞER YAZILARI