Bilinmeyen döviz hareketleri

Hürriyet Haber
06.09.2005 - 00:01

ÖDEMELER dengesi istatistiklerinde cari işlemler ve sermaye hareketleri dengeleri ile resmi rezerv değişmelerinin toplamını dengeleyen net hata ve noksan (NHN) diye bir kalem vardır.Bu kalem döviz giriş ya da çıkışlarının tam olarak hesap edilememesinden kaynaklanır. Bu konuya birkaç kez ayrıntılı olarak değinmiştim.Bir başka yazımda da belirttiğim gibi, bütün ülkelerin ödemeler dengesi istatistiklerinde böyle bir kalem vardır. Çünkü, ödemeler dengesinin farklı kalemleri farklı yöntemlerle hesaplanır. Bir anlamda, bilanço tutmaz.AĞIRLIKLI HATATürkiye’de net hata ve noksan kalemi dikkati çeken kalemlerden biridir. Miktarı küçümsenmeyecek boyuttadır. Hesaba girmeyen bir takım gelir ve giderler bu kalemde özetlenmektedir. İktisadi analiz açısından bu kalemin büyüklüğü yanında hatanın hangi faaliyetlerin iyi ölçülememesinden kaynaklandığı da önemli olmaktadır.Örneğin, cari işlemler gelirlerini olduğundan az hesaplıyorsak ya da cari işlemler giderlerini olduğundan fazla hesaplıyorsak, net hata ve noksan kalemi pozitif bir değer alır. Aslında, cari işlemler dengesini hatalı ölçtüğümüz anlamına gelir. Cari işlemler açığı varsa, açık aslında rapor edilenden daha küçüktür. Net hata noksan kalemi sermaye hareketlerini iyi ölçemememizden de kaynaklanabilir. Örneğin, banka sistemine uğramadan bir ülkeye döviz girişleri varsa, net hata noksan kalemi pozitif bir değer alır. Aslında, sermaye hareketleri girişi ölçülenden fazladır. Zaman uyumsuzluğu da bu kalemi yaratan unsurlardandır. Ama, bir yıllık bir dönem alındığında, zaman unsurundan kaynaklanan hatanın Türkiye ekonomisi için ihmal edilebilir olduğunu düşünmek çok abartılı olmayacaktır.Büyük bir olasılıkla, net hata ve noksan kalemi hem cari işlemler hem de sermaye hareketleri dengesine giren kalemlerin eksik ölçülmesinden kaynaklanmaktadır. Sorun, hangi dengenin daha fazla ağırlığı olduğudur. Çünkü, net hata noksan kalemi ağırlıklı olarak cari işlemler dengesi kalemlerinden kaynaklanıyorsa, son yıllardaki rapor edilen cari işlemler açığı aslında o denli büyük değil demektir.PARALELLİKLERİlişikte milyon USD bazında iki grafik verilmektedir. Biri, 1984 yılından bu yana yıllık bazda (2005’in ilk altı ayı) net hata ve noksan kalemi (sol eksen) ile cari işlemler gelirlerini (sağ eksen, ihracat ve hizmet gelirlerinin toplamı) göstermektedir. Diğer grafik ise, aynı dönemde net hata noksan kalemi ile sermaye dengesini göstermektedir. Sermaye hareketleri dengesi ile net hata noksan kalemi tüm dönem boyunca oldukça tutarlı bir paralellik göstermektedir. Türkiye ekonomisi sermaye hareketlerinde fazla verdiğinde, net hata noksan kalemi de pozitife geçmektedir, ya da tersi olmaktadır. Aynı paralellik 2002 yılına kadar net hata noksan kalemi ile cari işlemler gelirleri toplamı arasında görülmemektedir. 2002 yılından sonra ise benzer bir paralellik söz konusudur. Bu paralelliğin bir tesadüf olup olmadığına karar vermek için henüz elimizde yeterli veri yoktur. Ama, son yıllarda cari işlemler gelirlerinin tam ölçülememesinden kaynaklanan bir hatanın olduğu yönünde iddialar ortaya atılabilir.Net hata noksan kaleminin Türkiye ekonomisinde ağırlıklı olarak nereden geldiği konusunda tatmin edici bir cevap bulmak zordur. Sermaye hareketlerinin yönünü etkileyen faktörler bu kalemin de yönünü etkilediği çok belirgindir. Ama, cari işlemler kalemleri için henüz aynı şeyi aynı kesinlikle söylemek zordur.

Yayınlanma Tarihi : 06.09.2005 - 00:00
Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün