Bilim dünyasının en korkunç deneyi: Küçük Albert’a ne oldu?

Bilim için yapılan her şey mübah mıdır? Amerikalı Psikolog John Broadus Watson etik kuralları hiçe sayarak, 8 aylık bebek Albert üzerinde tarihin en utanç verici deneyini yapıyor. “Korku, insanda sonradan edinilen bir refleks mi yoksa doğuştan gelen bir dürtü mü?" sorusunun cevabını ararken, ufacık bir bebeğin hayatını karartıyor. İşte içiniz acıyarak okuyacağınız küçük Albert deneyinin arka planı...

13 Ocak 2016 - 10:37:00

Davranış Psikolojisi ekolünün kurucusu Watson ve asistanı Rosalie Rayner, çalıştıkları John Hopkins hastanesi kreşinde oynayan çocukları uzaktan incelemeye başlarlar.

Fakat, ‘korku’ hakkındaki sorularının cevapları için kesin yanıtlar alabilecekleri testler yapmaları gerekir. Araştırma için izin alabilecekleri bir aile ararlar. Sonuç olarak 8 aylık sağlıklı bir bebek olan Albert ile bir deney tasarlamaya karar verirler.
Tarihteki en önemli psikolojik deneylerden biri olarak kabul edilen Little Albert Experiment’a başlamadan önce küçük Albert’a birkaç duygusal test yapılır.

Minik bebeğe sırasıyla beyaz bir fare, tavşan, yanan kağıt parçaları, peruk, maske gibi ilk kez karşılaşabileceği nesneler ve durumlar gösterilir. Amaç, Albert’ın bunlara koşulsuz karşı tepkisi olup olmadığını incelemektir. Sonuç olarak Albert, gördüğü hiçbir nesneye karşı korku göstermez; her şeye gülümser.

Bu testten sonra Albert'ı boş bir odaya götürürler. Odada Albert'ın üzerine oturduğu bez yatak haricinde hiçbir eşya bulunmaz. Daha sonra Watson ve asistanı Rayner odadan çıkar, yalnız bıraktıkları Albert'ın yanına beyaz laboratuvar faresi salarlar. Albert, fareden korkmadığı gibi, tam tersi bir tepki göstererek fareyi çok sever, yakalamaya çalışıp, gülmeye başlar.

Artık bir sonraki aşamaya geçmeye hazırdırlar. Albert, fareye her dokunduğunda iki demir çubuğu (biri çekiç, diğeri çelik çubuk) birbirine vurarak rahatsız edici sesler çıkarmaya başlarlar. Sesleri duyan küçük Albert ağlamaya başlar. Oda yeniden sessizleşince fareyle oynamaya devam eden Albert, yine fareye dokunduğu ilk anda psikologların çıkardığı o gürültülü sese maruz kalır.
Ağlaması yatışıp, aklı tekrar fareye kayan Albert, dokunmaya çalıştığı an hep aynı sesi duyduğu için fareye dokunmaktan korkmaya başlar.

Bu deney birkaç gün sürer ve tekrarlanır.
Watson ve Rayner deneyi ileri noktaya taşıyıp tavşan ve başka tüylü objeler de getirirler. Çıkan sonuç: Albert, özellikle beyaz renkli, tüylü bir nesne görse ondan korkup, ağlamaya başlar ve kaçmak ister.

Artık Albert gördüğü pamuk, beyaz tavşan ve benzer nesnelerin karşısında demir çubuklarla çıkarılan ses olmamasına rağmen korkmaya başlar.

 

Vardıkları sonuçla yetinmeyen psikologlar, son olarak beyaz sakallı ve tüylü kostümler giyerek odaya girerler. Karşısında git gide büyüyen tüylü nesneler gören zavallı Albert’ın korkusu artık hafızasına tamamen kazınır.

1920’lerde yapılan bu deneyle bilim insanları koşullu korkuyu kanıtlar. Fakat deney uğruna 8 aylık bir bebeğe yapılan koşullandırmayı geriye almadıkları, onu iyileştirmedikleri için büyük tepki çekerler. Gerçi Albert'ın ruh sağlığı için bir iyileştirmeye başlasalardı da, geçmişin derin ve karanlık izlerini ne denli silebileceklerdi bilinmez.

Küçük Albert’a deney sonrasında ne olduğuyla ilgili birçok rivayet var.
Yazar Tom Bartlett’a göre, küçük Albert’in annesi Arvilla Merritte aynı hastanede süt annelik yapıyordu. O devre göre, sosyal statüsü hastanenin diğer çalışanlarına göre daha düşüktü. Maddi imkansızlıktan dolayı bebeğinin deneyde kullanılması teklifini geri çeviremedi. Finding Little Albert kitabına göre ise, annesinin küçük Albert’ın üzerinde yapılan deneylerden haberi yoktu. Deneylerin farkına vardığında bebeğini alıp, ortadan kayboldu.

KÜÇÜK ALBERT'IN TRAJİK ÖLÜMÜ 

American Psychological Association verilerine göre ise küçük Albert’in asıl adı Douglas Merritte.
Kayıtlara göre, Douglas 6 yaşında hidrosefali’den ( Beyinde su toplanması) hayatını kaybetti.



Böyle bir deneye maruz kalan bir bebeğin, hayatı boyunca karşılaşacağı olumsuzlukların önemsenmemesi hala daha davranışçı ve hümanistik psikologlar tarafından tartışılan bir konu olarak gündemde. Daha uzun süre de devam edecek gibi görünüyor.

Küçük Albert - Şartlandırma deneyi

Son Güncelleme : 13 Ocak 2016 - 11:25:29

Diğer Haberler

Koç Burcu
(21 MART - 20 NİSAN)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, üzerinizdeki yüklerin veya baskının arttığını düşünebilirsiniz veya yeni yükler söz konusu...Koç Burcu Günlük Yorumu

Boğa Burcu
(21 NİSAN - 20 MAYIS)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, planlama becerilerinizi ve disiplinli yapınızı gösterme şansınız olabilir. Seyahatlere veya keyifli planlara...Boğa Burcu Günlük Yorumu

İkizler Burcu
(21 MAYIS - 20 HAZİRAN)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, bazı konularda net olma ihtiyacı duyabilir ve sizi başka taraflara çekmeye çalışan kişilerin arkasından...İkizler Burcu Günlük Yorumu

Yengeç Burcu
(21 HAZİRAN - 22 TEMMUZ)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, sinirlerinize hakim olamayabilir ve ani tepkiler verebilirsiniz ya da yakın çevrenin sağlık problemleriyle...Yengeç Burcu Günlük Yorumu

Aslan Burcu
(23 TEMMUZ - 23 AĞUSTOS)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, maddi başlıklı konularda dikkatli hareket etmelisiniz. Harcamalarınız artabilir. Hfta sonuna doğru, aşırı...Aslan Burcu Günlük Yorumu

Başak Burcu
(24 AĞUSTOS - 23 EYLÜL)

Bu aralar, iş ortağınız ya da birlikte çalıştığınız kişilerle ilişkilerinizde önemli bir rol oynuyorsunuz. Öte yandan aile ya da evle ilgili konularda da farklı...Başak Burcu Günlük Yorumu

Terazi Burcu
(24 EYLÜL - 23 EKİM)

Hedefleriniz ve kişisel amaçlarınızı ilgilendiren konuları kendi başınıza yürütmelisiniz. Zararlı alışkanlıklardan kurtulmak için ideal bir zaman olabilir....Terazi Burcu Günlük Yorumu

Akrep Burcu
(24 EKİM - 22 KASIM)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, , aşırı harcamalar yapma ve lükse kaçma eğiliminiz artabilir. Dikkat etmelisiniz. Aynı zamanda geleceğinizi...Akrep Burcu Günlük Yorumu

Yay Burcu
(23 KASIM - 21 ARALIK)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, ailenizden kişiler veya bazı arkadaşlarınız geçmişle ilgili olumsuz konuları tekrar gündeme taşıyabilirler,...Yay Burcu Günlük Yorumu

Oğlak Burcu
(22 ARALIK - 20 OCAK)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, ani tepkiler vermekten sakınmanızda fayda var. Yurtdışı bağlantılı işler, yabancılarla ilişkiler, seyahatler, bilişim,...Oğlak Burcu Günlük Yorumu

Kova Burcu
(21 OCAK - 18 ŞUBAT)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, yaşamsal hedeflerinizi sorgulayabilir ve daha fazla geri dönüş almanızı sağlayacak şekilde gayret...Kova Burcu Günlük Yorumu

Balık Burcu
(19 ŞUBAT - 20 MART)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, insanların çeşitli ihtiyaç ve talepleriyle yine size gelmesi, sabrınızı oldukça zorlayabilir. Ancak,...Balık Burcu Günlük Yorumu