Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Bilgi Edinme Yönetmeliği yayımlandı

    Hürriyet Haber
    27 Nisan 2004 - 00:00Son Güncelleme : 27 Nisan 2004 - 00:01

    ''Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik''e göre, herkes, kanun ve bu yönetmelikte belirlenen esas ve usuller çerçevesinde bilgi edinme hakkına sahip olacak. ''Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik'', Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmeliğin kapsamı, ''Merkezi idare kapsamındaki kamu idareleri ile bunlara bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşların, köyler hariç mahalli idareler ve bunlara bağlı ve ilgili kuruluşlarla birlik veya şirketlerin, Merkez Bankası, İMKB ve üniversiteler de dahil kamu tüzel kişiliğine haiz enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon ve sair adlarla kurulmuş bütün kamu kurum ve kuruluşları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanmak'' olarak belirlendi.     Yönetmelikte, ''Bilgi edinme hakkı'' başlığıyla herkesin, kanun ve bu yönetmelikte belirlenen esas ve usuller çerçevesinde bilgi edinme hakkına sahip olduğu belirtildi.     Yönetmeliğe göre, Türkiye'de ikamet eden yabancılarla, faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, kanun ve bu yönetmelik hükümlerinden yararlanacak.     Bu kapsamdaki başvurular Türkçe yapılacak. Karşılıklılık ilkesi kapsamında bulunan ülkeler Dışişleri Bakanlığı'nca Resmi Gazete'de ilan edilecek.     Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklı tutulacak.      ALINACAK TEDBİRLER     Kurum ve kuruluşlar, kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi, kanunda ve yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre, başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olacak.     Kurum ve kuruluşlar, ellerindeki bilgi edinme başvurusuna konu olabilecek bütün bilgi veya belgeleri, bilgi edinme hakkının kullanımını kolaylaştıracak şekilde tasnif edecek. Bu amaçla kurum ve kuruluşların belge kayıt, dosyalama ve arşiv düzeniyle ilgili gerekli idari ve teknik tedbirler alınacak.         KAMUOYUNU BİLGİLENDİRME           Kurum ve kuruluşlar, bilgi iletişim teknolojilerini kullanarak kamuoyuna şu bilgileri sunabilecek:      ''Görev ve hizmet alanlarına giren konulardaki bilgi veya belgelerin konularını ve bunların hangi birimde mevcut olduğunu ihtiva eden kurum dosya planlarını,     Görev ve hizmet alanlarına giren konulardaki temel nitelikli karar ve işlemlerini, mal ve hizmet alımlarını, satımlarını, projelerini ve yıllık faaliyet raporlarını,     Görev ve hizmet alanlarına giren konulardaki kanun, tüzük, yönetmelik, Bakanlar Kurulu kararı veya diğer düzenleyici işlemlerin neler olduğunu, yayımlanmışsa hangi tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlandığını, görev ve hizmet alanlarıyla ilgili mevzuatın değişiklikleri işlenmiş halini.''      DENETİM RAPORLARINI KAMUOYU İNCELEYEBİLECEK      Kesinleşen faaliyet ve denetim raporları uygun vasıtalarla kamuoyunun incelemesine açık hale getirilecek.     Kurum ve kuruluşlar, yasa ve bu yönetmelik hükümleri çerçevesinde, bilgi edinme hakkının etkin olarak kullanılabilmesi ve bilgi edinme başvurularından kaynaklanan iş yükünün en aza indirilebilmesi amacıyla kurumsal internet sayfalarını bu madde hükümlerine göre yeniden şekillendirecek.     Kurum dosya planlarının bir örneği de kurum ve kuruluşların kurumsal internet sayfalarından kamuoyunun bilgisine sunulacak.     Bilgi edinme hakkının, elektronik ortamda kullanımını kolaylaştırmak amacıyla, bilgi edinme birimlerinin başvuru kabul edecek elektronik posta adresleri, kurum ve kuruluşların internet sayfalarında yayımlanacak.      Bu başvuru formları, ayrıca bilgi edinme birimlerinde sürekli bulundurulacak.      İHTİYARİ OLARAK YAYINLANABİLECEKLER      Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme hakkının etkin kullanılabilmesi ve bilgi edinme başvurularından kaynaklanan iş yükünün en aza indirilebilmesi amacıyla, internet sayfalarında teşkilat yapısı, görevler, bütçe, gelir ve giderler hakkındaki bilgi veya belgeler, personel sayısı ve statüleri hakkındaki bilgiler, verilen hizmetlere ilişkin bilgiler, istatistiki veriler, araştırma raporları, makaleler ve diğer belgeleri kamuoyunun bilgisine sunabilecek.     Kurum ve kuruluşların basın ve halkla ilişkilerle görevli birimlerinde, bilgi edinme hakkının etkin kullanılabilmesi ve bilgi veya belgelere erişimin zamanında sağlanabilmesi amacıyla bilgi edinme birimleri oluşturulacak.       BAŞVURU NASIL YAPILACAK?     Gerçek kişiler tarafından yapılacak bilgi edinme başvurusu; başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini içeren dilekçeyle, istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşa yapılacak.  Tüzel kişiler tarafından yapılacak bilgi edinme başvurusu; tüzel kişinin unvanı ve adresi, yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçeyle, istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşa yapılacak.     Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açık ve ayrıntılı olarak açıklanacak. Bilgi veya belgeye erişimin kısa sürede sağlanabilmesi amacıyla, istenen bilgi veya belgenin konusu, varsa tarihi, sayısı ve kurum veya kuruluşun hangi biriminden istendiği ve ihtiyaç duyulan diğer hususlar dilekçede belirtilecek.     Merkezi idarenin taşra teşkilatında bulunan bilgi veya belgelere ilişkin başvurular, valilik veya kaymakamlığa bağlı olarak faaliyette bulunan bilgi edinme yetkililerine veya taşra teşkilatında bulunan ilgili birimlere yapılacak.      İl ve ilçelerde bulunan birimler arasındaki koordinasyon ve bu işlemlere ilişkin raporların hazırlanması, valilik ve kaymakamlıklardaki bilgi edinme birimlerince sağlanacak. Valilik ve kaymakamlıklarda bulunan bilgi edinme birimleri, merkez teşkilatını ilgilendiren konularda kendilerine yapılan başvuruları ilgili idareye gönderecek ve durumu başvurana bildirecek.     Başvuru dilekçelerinin veya başvuru formlarının, daktiloyla doldurulması veya bilgisayar çıktısı olması şartı aranmayacak. Ancak başvuru dilekçeleri veya formları okunaklı ve anlaşılır bir şekilde yazılacak. Başvurunun kurum ve kuruluşa ulaştığı tarih başvuru tarihi sayılacak. Başvuru dilekçeleri posta yoluyla da kurum ve kuruluşlara gönderilebilecek.      ELEKTRONİK ORTAMDA BAŞVURU      Bilgi edinme başvurusu, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden geldiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilecek.     Tüzel kişiler tarafından elektronik posta yoluyla yapılacak başvurular, tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin T.C. kimlik numarası ve yetki belgesiyle birlikte, istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşun bilgi edinme biriminin elektronik posta adresine form doldurulmak suretiyle yapılacak. Yetki belgesi, uygun elektronik araçlarla elektronik ortama aktarılarak gönderilecek.      Gerçek veya tüzel kişiler tarafından, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu gereğince elektronik imza kullanılarak gönderilen başvurularda, T.C. kimlik numarası aranmayacak.     Başvuru dilekçeleri T.C. kimlik numaraları belirtilmek kaydıyla faks yoluyla da kurum ve kuruluşlara gönderilebilecek.       ÖZÜRLÜLER TARAFINDAN YAPILACAK BAŞVURULAR      Başvuruda bulunan kimsenin kimliğini tespit etmeye yarayacak başka bilgi veya özel işaretlerin bulunması halinde, özürlüler bakımından bu bilgi veya özel işaretler imza yerine geçmek üzere kullanılacak.     Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olacak.     Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurularla tekemmül etmemiş bir işleme ilişkin bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilecek.     Belli bir tarihte açıklanacağı, duyurulacağı önceden belirtilmiş olup, zamanından önce açıklanması halinde kamu yararını zedeleyecek veya kişisel menfaat temin etmek için kullanılabilecek bilgi veya belgeler, belirtilen tarihten önce açıklanamayacak, erişimi sağlanamayacak.     Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya kitap, broşür, ilan ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurusuna konu olamayacak. BAŞVURULAR ANLAŞILIR VE AÇIK OLACAK  Başvuru dilekçesi veya formuyla istenen bilgi veya belgeler, yeterince açık ve anlaşılır değilse, kurum ve kuruluşlar başvurun hangi nedenlerle yeterince açık ve anlaşılır olmadığını başvuru sahibine bildirecek ve ek bilgiler sunmasını isteyebilecek.      Kendisine bilgi edinme başvurusunda bulunulan kurum ve kuruluş, talep edilen bilgi veya belge kendisinde bulunmakla birlikte, istenen bilgi veya belgenin başka bir veya birden fazla kurum ve kuruluştan neşet ettiğini (çıktığını) veya görev alanına girdiğini tespit ederse, bilgi veya belgeye erişimi sağlamadan önce, sözkonusu kurum ve kuruluşlardan görüş alabilecek.      Bu takdirde bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanacak.      Başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumunda, kendisine başvuru yapılan kurum ve kuruluş, diğer kurum ve kuruluşlardan istenen bilgi veya belgenin kendisinde bulunmayan kısmıyla ilgili olarak ilgili kurum ve kuruluşlardan bilgi veya belge talebinde bulunabilecek.           OLUMLU VEYA OLUMSUZ, TÜM BAŞVURULAR CEVAPLANDIRILACAK      Bilgi edinme birimlerince iletilen başvurular, kurum ve kuruluşların ilgili birimlerince cevaplandırılacak.      Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirecekler.      Ancak, başvuru sahibine elektronik posta yoluyla verilecek cevaplar, kurum ve kuruluşların bilgi edinme birimleri aracılığıyla gönderilecek.      Bu kapsamdaki bir başvuruya hazırlanan cevap, ilgili birim tarafından bilgi edinme birimlerine yazılı olarak veya elektronik ortamda iletilecek.      Bütün başvurular olumlu veya olumsuz olarak cevaplandırılacak.  Başvurunun reddedilmesi halinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı yapılabilecek başvuru yolları ve süreleri belirtilecek.      Daha önce cevaplandığı halde aynı kişiler tarafından yapılan tekrar mahiyetindeki başvurular ile soyut ve genel nitelikteki başvurular işleme konulmaz ve durum başvuru sahibine bildirilecek.           SÜRELER      Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlayacaklar.  Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması, başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanacak.       GİZLİ BİLGİLERİ AYIRMA       İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulacak. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilecek.       BAŞVURU ÜCRETİ      Kurum ve kuruluşlar, erişimine olanak sağladıkları bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden, bilgi veya belgelere erişimin gerektirdiği inceleme, araştırma, kopyalama, postalama ve diğer maliyet unsurları ile orantılı ölçüde ücret tahsil edilebilecek.      Kanunda bilgi edinme hakkının istisnaları olarak düzenlenen konularda yapılan bilgi edinme başvuruları reddedilecek ve ret kararı başvuru sahibine gerekçeli olarak bildirilecek.       İTİRAZ HAKKI VE YARGI YOLU         Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edebilecek. İtiraz yazılı olarak yapılacak. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verecek.      Kurum ve kuruluşlar tarafından başvuru sahibine olumlu veya olumsuz herhangi bir cevap verilmemesi halinde başvuru, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ilgili maddesi uyarınca 60 günün geçmesiyle reddedilmiş sayılacak.      Yargı yoluna başvurmadan önce dava açma süresinin başladığı tarihten itibaren on beş gün içinde kurula yazılı olarak itiraz edebilecek. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verecek.      Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durduracak.       KURUL KARARLARI      Kurul, bilgi edinme başvurusuyla ilgili olarak yapılacak itirazlar üzerine, verilen kararları, inceleyerek karara bağlayacak.      Bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin hususları düzenlemeye de kurul yetkili kılındı.      Kurum ve kuruluşlar, kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi on beş iş günü içinde vermek zorunda olacaklar.      İtiraz üzerine kurul ayrıca, başvuru sahibi ile kurum veya kuruluşların, itiraz konusuyla ilgili yazılı veya şifahi görüşlerine başvurabilecek, konuyla ilgili uzmanların görüşünü alabilecek ve gerekli gördüğü diğer incelemelerde bulunabilecek.      Kurula gönderilen bilgi veya belgeler ile kurul tarafından edinilen görüş, değerlendirme ve incelemelerden gizlilik derecesi bulunanların korunmasında ve saklanmasında gizlilik ilkesine uyulacak.      BİLGİ EDİNME HAKKININ SINIRLARI      Yönetmelik bilgi edinme hakkının sınırlarını da belirliyor. Buna göre, açıklanması halinde devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında kalacak. Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması halinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamına dahil olmayacak.      Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkına konu olamayacak.      Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler sınırlı şekilde bilgi edinmeye konu olabilecek.       İDARİ SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER      Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde, kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak, soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek, gizli kalası gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında kalacak.           ADLİ SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER     Açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde, suç işlenmesine yol açacak, suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanuni yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek, yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek, hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlal edecek, nitelikteki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında bırakıldı.      ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ       Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında olacak.      Kamu yararının gerektirdiği hallerde, kurum ve kuruluşların kayıtlarında bulunan kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilecek.     Haberleşmenin gizliliği esasını ihlal edecek bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının dışında kalacak.       TİCARİ SIR     Bilgi edinme hakkı kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticari ve mali bilgileri de kapsamayacak.       FİKİR VE SANAT ESERLERİ      Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanacak.      Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışında bırakıldı.      Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklı olacak.       KURUM İÇİ GÖRÜŞ, BİLGİ NOTU VE TAVSİYELER      Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkına konu olamayacak.      Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbi, mali, hukuki ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açık olacak.      Tavsiye ve mütalaa taleplerine ilişkin başvurular bilgi edinme hakkı kapsamı dışında kalacak.          GİZLİLİĞİ KALDIRILAN BİLGİ VEYA BELGELER     İlgili mevzuat uyarınca gizliliği kaldırılmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının sınırları olarak kanunda düzenlenen diğer istisnalar kapsamına girmediği takdirde bilgi edinme başvurularına açık hale gelecek.       YARGI DENETİMİ DIŞINDA KALAN İŞLEMLER     Yargı denetimi dışında kalan idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bilgi edinme hakkı kapsamı dahilinde olacak.  Ancak bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı, işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmayacak. (Yüksek Askeri Şura ve Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu kararları.)      Bilgi edinme hakkının kullanımı kapsamındaki başvurulara ilişkin uygulamalar, kurum ve kuruluş yöneticilerince mevzuat dahilinde denetlenecek.       RAPORLAR AÇIKLANACAK       Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını, olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını, reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik bilgileri, gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını, başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların sonuçlarını gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl şubat ayının sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na gönderecekler.      Kurul, hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gönderecek.      YÜRÜRLÜK TARİHİ  Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'nca kamuoyuna açıklanacak.      Kurumsal internet sayfası bulunmayan kurum ve kuruluşlar 2 ay içinde internet sayfalarını oluşturacaklar.      Yönetmelik, 24 Nisan 2004'den geçerli olmak üzere bugün yürürlüğe girdi. 
    Etiketler:

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı