Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Bilgi edinme hakkı genişletildi

    Hürriyet Haber
    09 Ekim 2003 - 00:00Son Güncelleme : 09 Ekim 2003 - 00:01

    Demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını genişleten tasarı, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı.Yasa, yargı denetimi dışında kalan idari işlemlerden kişinin çalışma hayatı ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte olanların da bilgi edinme kapsamına alınmasını öngörüyor.    Buna göre, yargı denetimi dışında olan Yüksek Askeri Şura (YAŞ), Cumhurbaşkanlığı ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) kararları da yasa kapsamına alındı. Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler de   ''kişinin çalışma hayatı veya mesleki onurunu etkileyecek nitelikte'' ise bu, yasa kapsamında değerlendirilecek.  Yasa, ''Yargı denetimi dışında kalan idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar bu kanun kapsamına dahildir'' hükmünü de içeriyor.  Böylece yargı denetimi dışında olan YAŞ, Cumhurbaşkanlığı ve HSYK kararları da Bilgi Edinme Yasası kapsamına alındı.  Ayrıca, sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, ''kişinin çalışma hayatınıveya mesleki onurunu etkileyecek nitelikte'' ise başvuru sahibine verilebilecek.            HÜKÜMLER        Tüzel kişiler ve yabancılara da belirli şartlar çerçevesinde bilgi edinme hakkı tanıyan yasaya göre, bilgi edinme başvurusu reddedilen ''Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu''na itiraz edebileceği gibi idari yargıya da başvurabilecek.  ''Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir'' hükmünü yer verilen  yasaya göre, vatandaşlar, isteyecekleri bilgi kendilerini ilgilendirmesi koşuluyla bu hakkı kullanabilecekler. Tüzel kişiler de bilgi edinme hakkına sahip olacak.  Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi çerçevesinde bu kanundan yararlanabilecek.       BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜKurum ve kuruluşlar, bu kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi ve belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olacak.   Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı adresi ile yetkili kişinin imzası ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılacak.  Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilecek. Dilekçede istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilecek.  Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olacak. Kurum ve kuruluşları, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilecekler.  İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşlara gönderilecek ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilecek.                   BİLGİ EDİNMEDE SÜRE     Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye ulaşımı 15 iş günü içinde sağlayacak. Ancak, istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması, başvuru ile ilgili bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi durumlarında, bilgi ve belgeye ulaşım 30 gün içinde sağlanacak. Bu durumda, sürenin uzatılması ve gerekçesi başvurusahibine yazılı olarak ve 15 günlük sürenin bitiminden önce bildirilecek.       BAŞVURULARA YAZILI CEVAP     Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirecek. Başvurunun reddedilmesi halinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilecek.  Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde 'Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edebilecek. Kurul, bu konudaki kararını 30 gün içinde verecek. Kurum ve kuruluşlar, kurulun istediği her türlü bilgi ve belgeyi 15 gün içinde vermekle yükümlü olacak.       BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU     Bilgi edinme itirazlarına ilişkin başvuruları değerlendirmek, kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin kararlar vermek üzere ''Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'' oluşturulacak.  Kurul; Bakanlar Kurulu'nun, birer üyeyi Yargıtay ve Danıştay GenelKurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyeyi ceza hukuku ve idare hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliği'nin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden gösteeği iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanı'nın önerisi üzerine bu bakanlıkta idari görevlerde çalışan hakimler arasından Bakanlar Kurulu'nca seçilecek 9 üyeden oluşacak.  Kurul Başkanı, kurul üyeleri arasından, yine üyelerce  seçilecek. Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman başkanın çağrısı üzerine toplanacak. Kurul üyelerinin görev süresi 4 yıl olacak. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilecekler.         BİLGİ EDİNME HAKKININ SINIRLARI     Yasa'da, bilgi edinme hakkının sınırları da geniş biçimde düzenlendi.  Buna göre, açıklanması halinde devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek, niteliği itibariyle devlet sırrı olan ve usulüne uygun şekilde gizli kaydıyla korunan bilgi ve belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında kalacak.       YAŞ KARARLARI YASA KAPMASINDA         YAŞ, Cumhurbaşkanlığı ve HSYK kararları gibi ''yargı denetimi dışında kalan'' idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu kanun kapsamına dahil olacak. Ancak bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı, işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmayacak.  Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması halinde ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler de bilgi edinme hakkı kapsamı dışında tutulacak.  Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, kişinin çalışma hayatı veya meslek onurunu zedeleyecek nitelikte ise bu kanun kapsamında değerlendirilecek.  Emniyet Teşkilatı, teftiş kurulları veya diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeyesokacak, soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek bilgi ve belgeler de yasa kapsamı dışında olacak.       İDARİ SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER     Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde, kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak, soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek, gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek bilgi veya belgeler'' kanun kapsamı dışında kalacak.           ADLİ KOVUŞTURMA VE SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER       Açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde suç işlenmesine yol açacak, suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanuni yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek, yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek, hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlal edecek, nitelikteki bilgi ve belgeler bu kanun kapsamı dışında sayılacak.       ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ     Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ileaile hayatına, şeref ve hassasiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerinehaksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında kalacak.  Kamu yararının gerektirdiği hallerde ise kişisel bilgi ve belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az 7 gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilecek.  Yasa, haberleşmenin gizliliği esasını ihlal edecek bilgi veya belgelerin de kanun kapsamı dışında kalmasını öngördü.  Kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticari ve mali bilgiler bilgi edinme kapsamıdışında kalacak.  Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanacak.               CEZALAR     Bu kanunu uygulanmasında ihmali, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümleri çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla tabi oldukları mevzuatta yer alan disiplin  cezaları uygulanacak.  Bu kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticari amaçla çoğaltılamayacak ve kullanılamayacak. 
    Etiketler:

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı