Beşir Fuat’ı ‘delirten’ delilik şüphesi mi?

Murat Gülsoy ilk kez tarihi roman yazdı. Onunla da Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü kazandı. ‘Gölgeler ve Hayaller Şehrinde’, Türk asıllı Fransız gazeteci Fuat’ın 19. yüzyıl İstanbul’undaki kimlik arayışını anlatıyor. Fuat’ın, babası Beşir Fuat’ın izini buluşuyla da Osmanlı toplumundan bugüne miras akıl tutulması ve Doğu-Batı arasında sıkışmışlık meselelerini irdelemeye koyuluyor.

Ezgi ATABİLEN / Fotoğraf: Muhsin AKGÜN
21.12.2014 - 14:21 | Son Güncelleme :

Bu kez tarihi bir romanla çıkageldiniz. Sizin için yeni bir tür bu... Nasıl oldu?
- Kolay olmadı. Tarihi bir roman yazmaya karar vermek kolay olmadı bir kere. Böyle bir şey yazmak aklımda yoktu. Ben tarihi romanın çok sorunlu bir şey olduğunu düşünüyorum. Çok inanmadığım bir tür. Nasıl konuşulduğunu, günlük hayatın nasıl gerçekleştiğini bilmediğim bir dönemi yazmak. Buna önce kendim inanmam lazım. Önceki yazdıklarıma bakılarak realist bir yazar olduğum söylenemez herhalde. Ama benim inandırıcılık kaygım her zaman var. Bu romanın çıkış noktasında Beşir Fuat figürü zihnimi kurcalıyordu.

Nasıl tanıştınız Beşir Fuat’la?
- Yaşça küçüktüm ve ansiklopedilerden bir tanesinde “İlk Türk materyalisti” diye resmi vardı. Resim altında intihar şekli anlatılıyor. Ne bulmuş, ne üretmiş, bir fikir ortaya koymuş mu? Bunlar anlatılmak yerine nasıl intihar ettiği ve intiharını kaydettiği yazıyor. Dünya görüşünü şekillendirmeye çalışan bir genç için irkiltici bir durum. Bir tarihte kütüphanede Orhan Okay’ın Beşir Fuat üzerine tezini bulup okumuştum. Beşir Fuat’la ilgili bilmediğim birçok şeyi öğrendim. Üzerinden yine yıllar geçti. Boğaziçi Üniversitesi Yayınları olarak 19. yüzyıl oryantalistlerinin anılarını yayımlamaya başladık. Bu sefer o döneme dair bir ilgi uyandı bende. Beşir Fuat üzerine düşündüm yine. Tam da benim konularımdı. Delilik veya delilik şüphesi, materyalizm, inanç bunalımları, Doğu-Batı meselesi... Batı’yı çok iyi bilen bir zihin ama aslında sanıldığının aksine Doğu’yu da çok iyi biliyor. Bence bir deha.

Beşir Fuat’ı ‘delirten’ delilik şüphesi mi

GEZİ’YLE BİRLİKTE İNSANLAR ÖZSAYGILARINI GERİ KAZANDI

Tarihi romanın en büyük problemi dil. Siz bu sorunu romanın başına yerleştirdiğiniz bir çerçeve öykü ile aşıyorsunuz. Bu kısımda romanın baş kahramanı Fuat’ın, yani Beşir Fuat’ın oğlunun mektuplarının yıllar sonra bir çevirmen tarafından Fransızcadan Türkçeye tercüme edildiği anlatılıyor...
- Evet. Dil bir problem orada. Ben aslında kendimi Beşir Fuat’tan çok, Beşir Fuat’ı araştıran birinin ruh durumuna yakın hissettim. Onun için kurmacasal bir oğul yarattım. Fuat’ın Hiç tanıyıp bilmeden İstanbul’a gelip, babasının kim olduğunu keşfetmesi, aslında benim Beşir Fuat’ı, 19. yüzyılı, Osmanlı’yı bilmeden araştırarak bize anlatılanın dışında bambaşka bir dünya olduğunu anlayışıma benziyor. Bugünün sorunları sanki bugün oluşmuş gibi bir algı var ama hepsinin daha öncesinden organik bir şekilde devam ettiğini anladım. Romanda Fuat’ın mektupları üzerinden ilerledim. O mektupları 1960’larda bir avukat bulur ve çevirir. Dolayısıyla bizim okuduğumuz kitabın dili 1960’ların, ‘70’lerin Türkçesi’dir. Böylece dil probleminden kurtuldum. Ama yazarın karşısına gerçekliği kurmakla ilgili çok sayıda problem çıkıyor. Acaba tramvay 1908’in o ayında Bebek’e kadar gelmiş miydi, gibi mesela.

Sizce Beşir Fuat’ınki kalıtsal delilik şüphesi mi, yoksa bizzat deliliğin kendisi mi?
- Yazdıklarında akli dengesini kaybetmiş bir insan izlenimi almadım. Ama o kuşku var. O kuşkunun kendisi zaten başlı başına delirtici bir şey. Ya da bu kuşkuyu kafaya takmak mıdır aslında deliliğin kendisi? Bunu hiçbir zaman bilmiyoruz. Bir tane daha intihar hikâyesi yazacak olsaydım, Ziya Gökalp’i anlatırdım. Batı’yla Doğu arasında kalıp genç yaşında kafasının ortasına bir kurşun sıkmış, işin komik yanı o kurşunla yaşamaya devam etmiş biri.

Mektup-roman tekniğinin handikapları neler?
- Mektup-romanı herkes sevmez, en büyük handikapı o. Ben mektubu da, mektup türünde yazmayı da severim. Ama zorlukları var. Normal bir anlatımdaki her türden sahneyi kullanamıyorsunuz.

Demokrasi kültürünün ilk yerleşmeye başladığı Tanzimat döneminden bu yana tartışılan şeylerin hep aynı olduğunu da gösteriyor roman...
- Fuat’ın mektuplarında Meşrutiyet’in ilanından sonraki hürriyet heyecanını, bütün o ayağa kalkışı okuyoruz. Tam da ben onu yazarken Gezi olmuştu. En dağınık ve umutsuz hissedilen zamanda birdenbire insanın kendine güvenini ve özsaygısını yeniden kazanmasına yol açan bir şey oluyor. İkinci Meşrutiyet de, Gezi de böyle şeyler. Romanı yazarken bu ikisi arasında geçen yüz yılın aslında çok kısa bir süre olduğunu düşündüm. Bize ömrümüz kısa olduğu için çok uzunmuş gibi geliyor. Benim çocukluğum anayasa tartışmalarıyla geçti. Hâlâ da anayasa tartışmaları var işin komiği. Kesintisiz sürüyor.

Kazandığınız Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’ne gelirsek…
- Çok değerli bir ödül. Geçmişte aynı ödülü alan yazarlara baktığımda hakikaten gurur duydum. Melih Cevdet Anday, Adalet Ağaoğlu, Yaşar Kemal...Edebiyata katkı sağlamış, çok değerli yazarlar.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün