Bembeyaz bir zenci Jean Genet

Çağdaş dünya edebiyatının en ayrıksı ve uyumsuz ‘figür’lerinden birisidir, Jean Genet.

Çağlayan ÇEVİK ccevik@hurriyet.com.tr
01.09.2012 - 21:16

Hırsız, anarşist, eşcinsel, gayrımeşru bir çocuk, asi, Sartre’ın kaleminden bir ‘aziz’, büyük yazar ve bembeyaz bir zenci... Bilhassa ‘Hırsızın Günlüğü’ romanında hayatına dair birçok iz bulunan ve sonrasında yazdığı romanları açıkça “önemsemediğini” belirten Genet, yaşarken efsaneye dönüşen isimlerdendi.
70’lerin ortalarında Genet’nin yakınındaki belki de tek edebiyat insanı Faslı yazar Tahar Ben Jelloun’du. Jelloun’la büyük bir insanî ve edebî dostluk kuran Genet, Jelloun’a büyük bir açıksözlülükle yaklaşıp, hem sorularını cevaplamış, hem dostluğunu paylaşmış hem de hocalığını yapmıştı. Bizim tanımadığımız Genet’yi en yakından gören ve gözlemleyen Tahar Ben Jelloun, onun ölümünden sonra kaleme aldığı ‘Jean Genet: Yüce Yalancı’ kitabıyla vefa borcunu ödemişti. Sel Yayıncılık’ın Türkçede yayımladığı kitaptan Jean Genet’ye dair ipuçlarını sizler için derledik.

EFSANEYLE TANIŞMA

Benimle telefonda konuşmuştu. Onu gözümde canlandırmakta güçlük çekiyordum. Amerika’daki Kara Panterler’le bir resmini görmüştüm yalnızca. Boksör burnunu ve kel kafasını hatırlıyordum. Sokakta rastlasam tanır mıydım, emin değildim. Amerika’daki Siyahi mahkûmlardan yana tavır alışı sırasında ondan söz edildiğini işitmiştim. Temmuz 1969’du; başkent Cezayir’deki birinci Pan-Afrika Festivali’nde. İnsanlar Ay’da yürümüştü ve biz kül yutmazlar, başlarında Angela Davis’in olduğu siyahi militanların yanında olmayı tercih ediyorduk. Genet’nin adını ilk kez orada, 1973 yılında başkent Cezayir’de homoseksüel diye öldürülen, asi diye öldürülen, şiirden, özgür düşünceden, yaratıcı hayal gücünden nefret eden sert askeri rejimi rahatsız ettiği için öldürülen, Cezayirli olmuş Fransız şair Jean Sénac’ın ağzından işitmiştim.
“Benim adım Jean Genet, siz beni tanımazsınız, ama ben sizi tanıyorum, yazdıklarınızı okudum ve sizinle tanışmak istiyorum... Birlikte yemek yemeğe vaktiniz var mı?” Kendi kendime, şaka bu, dünya tersine döndü, diyordum. Fransız edebiyatının bir miti beni yemeğe davet ediyor!


HOMOSEKSÜELLİK

Homoseksüel olduğunu nasıl  keşfettiğini sordum ona. Gülümsedi ve yalnızca kendisinin uydurabileceği bir hikâye anlattı. Belki de gerçekti. “On dört yaşındaydım, hastaydım, hastaneye kaldırılmıştım. Bir hemşire bana sempati göstermişti. Şeker getiriyordu. Koğuşun diğer ucundaki bir oğlan çocuğunu fark etmiştim. Melek yüzlüydü. Birbirimize bakıyorduk ve sanırım anlaşıyorduk. Şeker paketini yanımdakine veriyordum, o alıyor ve yanındakine uzatıyordu, böylece herkes birbirine veriyordu, ama arkadaşıma yetecek şeker her zaman kalıyordu. Bana teşekkür etmek için göz kırpıyordu. Ayağa kalkabildiğimde, gidip onun yatağına girdim. Doğaldı bu. Sessizce, soru sormadan sevişiyorduk. O zamandan beri ancak erkeklerle sevişebileceğimi anladım. Bu öyle açıktı ki asla en ufak sorun olmadı.”

İHANET

Genet’in gerçek bir dostluk duygusuna hiç sahip olmadığını anlamam zaman aldı. Hırsızın Günlüğü’nü okurken, ihanete övgüsünü keşfettim; ama buna ahlaki olmaktan çok estetik bir değer veriyordum. Genet, uzun süre bağlı kaldığı birçok kişiye ihanet etmişti. Örneğin sinemacı Nico Papatakis. Edmund White, Genet biyografisinde şu anekdotu anlatır: “Koyu renk tenli ve mavi gözlü yakışıklı bir erkek olan Papatakis [...] Solange Sicard’ın derslerine girip drama sanatı öğrenimi görüyor ve Mireille Trépel’le birlikte yaşıyordu. Genet onu Café de Flore’da tanımıştı. 1944 yılının bir günü, iki adam, parasız ve aç bir halde, Nico’nun bir tanıdığının evini soymaya karar verdiler. Bir süre sonra, Nico, yayıncısından önemli bir miktar para almış olan Genet’nin karşısına çıktı. Paraya umutsuzca ihtiyacı olduğundan, son suç ortağını elindeki parayı paylaşmaya zorlamak istemişti. Ama Genet, Papatakis’in dediğine bakılırsa, koşarak Abbaye Sokağı’ndaki polis komiserliğine girmiş ve ona karşı koyması için içerden bir polisle çıkmıştı.”

FİLİSTİN

Kara Panterler’in saflarına kabul edilen tek Beyaz olmaktan gurur duymuştu, ama siyah renge beyaz renk karşısında herhangi bir üstünlük atfetmiyordu. Mart 1971’de, George Jackson üzerine bir konuşmada, “Siyahları kurtarmak için suç işlemeye, Beyazları öldürmeye çağırıyorum” dediğinde, kelimeler düşüncesini aşmaktadır ve bu provokasyon bir kusurdan fazlasıdır, ciddi bir hatadır. Zaten o dönemde onu kimse ciddiye almadı; özellikle de savunduğu militanlar. Neyse ki, bu hatayı ikinci kez, Filistinlileri savunmak için Yahudilere karşı işlemedi; yoksa temeldeki düşüncesine kesin bir şekilde ihanet eder ve Filistin davasına da tahayyül edilemez bir haksızlık etmiş olurdu. Filistinlilerin yanında yer aldığında, “Arap yanlısı” denen bazı Batılılarda görüldüğü gibi, örtülü bir anti-semitizm uygulamak için değil, kendi hikâyesi gereği, ancak topraksızların yanında olabileceğini düşündüğü için yaptı bunu. Zaten, Filistinlilerin kendi devletleri, orduları ve polisleri olduğunda artık onlarla ilgilenmeyeceğini söylemekten hoşlanıyordu. “Topraksız bir halk, ailesiz bir çocuk” gibidir.


 

Yayınlanma Tarihi : 02.09.2012 - 00:00
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün