Prof. Dr. Osman MÜFTÜOĞLU

Ayaklar neden şişer?

06 Aralık 2012
Ayak şişmelerinin hormonal, metabolik, damarsal ve dokusal pek çok nedeni var. Tedavi vaktinde yapılmazsa, şişlik dize kadar çıkabiliyor.

Vücutta şişliğin en sık görüldüğü yer, ayak bileği ve ayak sırtı bölgesi. Vaktinde tedavi edilmezse, şişlik yavaş yavaş dize kadar çıkabiliyor. Şişliğin varlığını gösteren ilk işaret, ayakkabı giymenin güçleşmesi, ayakkabıların küçük gelmesi. Şişliğe bazen ağrı, yanma, uyuşma, gerginlik, ayaklarda soğukluk ya da ısınma hissi de eşlik edebiliyor.

VARİSE DİKKAT!

Ayak şişmelerinin hormonal, metabolik, damarsal, dokusal pek çok nedeni var. Örneğin toplardamarlardaki genişlemeler, gizli ya da açık varisler en önemli nedenlerden biri.
Hamilelik döneminde genişleyen rahim karnın kasık bölümündeki damarlara bası yaptığı için hamileliğe bağlı ayak şişmeleri de sık görülen bir durum.
Bu tür geçici varisler dışında kalıcı olabilen ve giderek ilerleyen varisler de var ve prensip olarak toplardamarlardaki pis kanın kalbe dönüşünü yavaşlatan her türlü olay ayak şişmesine yol açabiliyor.
Genişleyen toplardamarların içindeki pıhtılar, daha da önemlisi bu pıhtılara eklenen enfeksiyonlar ise şişmeleri hızlandırabiliyor. Bu gibi hallerde şişliğe deride kızarıklık, gerginlik, şiddetli ağrı ve ısı artışı gibi sorunları da ekleniyor.
Atardamarlardaki bozukluklar da seyrek olarak ödem nedeni olabiliyor ama sorun daha çok toplardamarlardaki genişleme ve keselenmelerden kaynaklanıyor. Uzun süren yolculuklar -ayakların uzun süre sarkan durumunda kalması nedeniyle-, sürekli ayakta hareketsiz kalmalar, boyun bölgesi sıkı çoraplar da sorunu ağırlaştırabiliyor.

KALP, KARACİĞER, BÖBREK SORUNLARI ÖDEM YAPIYOR

Kalp, böbrek ve karaciğer yetmezliği de ayaklarda şişmelere yol açabiliyor. Kalp yetmezliğinde kalbin pompa gücünü kaybetmesi, karaciğer yetmezliğinde protein eksikliği, böbrek yetmezliğindeyse su ve tuz dengesinin değişmesi şişmelerin en önemli, en korkulan nedenleri oluyor.
Şişmeler, tiroit tembelliği ya da adet öncesinde yaşanan hormonal fırtınalarla da bağlantılı. Aşırı tuzlu yemek, uzun süre hareketsiz kalmak gibi yanlışlar ise sorunu tetikleyebiliyor.
Kısacası ayak şişmelerini etkileyen pek çok neden var. Zaten bu nedenle de sorunun nereden kaynaklandığını araştırmak için problemi mutlaka bir doktorla paylaşmak gerekiyor. Tedavinin “neden yönelik” planlanması lazım. Prensip olarak tuzu azaltmak ve uzun süre ayakta durmaktan, ayakları sarkık pozisyonda bekletmekten sakınmak da önemli.

Bir Bilgi
Ayaklar Neden Yanar?

Ayaklarda hissedilen yanmalar (Yanan Ayak Sendromu), bazen çok can sıkıcı hale gelebilir. Hele bir de yanmalara batma, uyuşma ve benzeri his bozuklukları da eşlik edecek olursa problem can sıkıcı bir sürece dönüşebilir.
Özellikle 50 yaş üzerinde sıklaşan bu tür sorunların en önemli nedeni, sinir kılıflarını oluşturan yapıların şu veya bu nedenle hasarlanmalarıdır. Sinir kılıfı hasarları metabolik bir hastalıktan (mesela şeker hastalığı), hormonal bir bozukluktan (mesela hipotirodi –tiroid yetmezliği-), bir vitamin (B 12 yetersizliği) veya mineral (magnezyum yetersizliği) eksikliğinden kaynaklanabildiği gibi omurilik ve kuyruk sokumu ile ilişkili ciddi bir sinir sistemi hastalığıyla da (Multiple Skleroz) ilişkili olabilir.
Seyrek olarak da çoraplar ve ayakkabılardaki kimyasallara karşı gelişen alerjik reaksiyonlar ayaklarda yanma yapabilir.
Eğer ayaklarınızda yanma varsa, ayaklarınızı günde iki defa 15 dakika ılık suda tutun. Ayakta durduğunuz zamanı kısaltmaya çalışın. Pamuk çoraplar kullanın. Ayağınızın hareketini engellemeyen, sıkmayan ve hava almasını sağlayan ayakkabılar giyin. Yatmadan önce ayaklarınıza değişimli olarak sıcak ve soğuk kompresler uygulamayı deneyin. Bunlara rağmen ağrılarınız devam ediyorsa doktorunuzdan yardım isteyin.

Bir Not
Bacak krampları neden olur?

Egzersiz yanlışları veya fiziksel zorlamalar kramplara yol açabilir. Profesyonel sporlarla uğraşmayan biriyseniz, bacak kramplarının nedenleri genelde damarsal veya sinirsel sorunlar, seyrek olarak da vitamin ve mineral eksiklikleridir.
Özellikle potasyum ve magnezyum eksikliklerinin tekrarlayan kramplara neden olabileceği aklınızda olsun.
Eğer idrar söktürücü ilaçlar kullanıyorsanız (mesela tansiyon hapı yutuyorsanız), bu ihtimaller daha fazladır. Çünkü idrar söktürücüler idrarla birlikte bol miktarda potasyum ve magnezyum kaybına da sebep olurlar. Seyrek olarak B6 ve B12 vitamini eksikliği de kramplara neden olabiliyor ama bu oldukça nadir görülen bir durum.
Ayak kramplarını gidermenin yolu, krampı hissettiğiniz anda baldırınızı bükmektir. Eğer bu manevra yeterli olmazsa ayağınızı sert bir şekilde yere basın ve bir süre dolaşın. Eğer yine geçmezse kramp azaltıcı manevra için o anda size en yakın birinden yardım isteyin.
Krampları önlemek amacıyla kinin takviyelerinden, magnezyum ve potasyum desteklerinden ve D vitamini kapsüllerinden yararlanmak da düşünülebilir.

Aklınızda Bulunsun
Mısır şurubu diyabet yapıyor

Yeni yapılan bir çalışma net olarak gösterdi ki, bir salgın şeklini alan ve bazı ülkelerde neredeyse “diyabet fırtınası”na dönüşen diyabetli sayısının artması ile mısır şurubu tüketiminin artması arasında doğrudan bir bağlantı var.
Mısırdan elde edilen tatlı şurup yüzde 80 oranında fruktoz (meyve şekeri), yüzde 20 oranında glukoz ihtiva ediyor.
Fruktozun yağa dönüşümü diğer şekerlere göre daha fazla. Fazla miktarda tüketildiğinde kan şekerini yükselttiği gibi trigliserid isimli kan yağını, hata ürik asit isimli zararlı maddeyi de artırıyor.
Yediğiniz tatlıların çoğunda, tatlı içeceklerin neredeyse tamamına yakınında, hatta içtiğiniz hazır çorbaların, kullandığınız et sularının, satın aldığınız bisküvilerin, jelibonların, gofretlerin, çikolataların çoğunda daha ekonomik olduğu için mısır şurubu kullanılıyor. Mısır şurubu içeren yiyecek ve içeceklerden uzak durmakta fayda var!

Yazarlar Ana Sayfa
HaberlerUN PlazaCivic CenterABDEren DerdiyokJan Olde RiekerinkAbdurrahim AlbayrakBayburt