Gündem Haberleri

    AVRUPALI OLMAK Geçenlerde bir televizyon sohbetinde "Yaşam tarzı olarak Avrupalı mıyız, değilsek olabilecek miyiz" diye sorulan bir soru, cevaplanmadan

    Hürriyet Haber
    20.09.2000 - 00:00 | Son Güncelleme:

    AVRUPALI OLMAK Geçenlerde bir televizyon sohbetinde "Yaşam tarzı olarak Avrupalı mıyız, değilsek olabilecek miyiz" diye sorulan bir soru, cevaplanmadan geçildi.Uzun seneler içlerinde yaşadığım ve mesleğimin hukukçuluk olmasından ötürü yakın ilişkiler içerisinde bulunduğum Avrupalının günlük yaşam tarzının kendi ülkemize uygulanmasını arzu ettiğimiz takdirde, bizi nasıl bir değişimin beklediğini aşağıdaki birkaç soru ile göstermeye çalıştım. Bütün yazılanlar Avrupa'da yaşanmakta olan örneklerdir. Orada yaşamış veya yaşayan her yabancı kişinin algılamasına göre, bu soru listesi daha da uzayabilir.(Avrupa ülkelerine göre ufak da olsa değişebilen ve bunun için çok genel anlamda tutulan sorular, önem sırasına göre değildir ve belki bazıları bizde de uygulanmaktadır, kimbilir?..)1) Zebra yaya yoluna basmak istediğimiz zaman bütün araçlar duracak mı?2) Şahit olarak ifade vermek zorunda kaldığımız takdirde katiyen yalan söylememek zorunda olduğumuzu benimseyecek miyiz?3) Mahkeme davalarının bölüşümünde bir davanın hangi hakime düşeceği, davalının soyadına göre ayarlanmış olacak mı? Herhangi bir şehirde, örneğin, en sık görülen K harfine 6 hakim düşerken C, Z, J harfli soyadlarına bir hakim bakacak ve işlemlerin neticesi hızlanacak mı?4) Bir barda bir bayanla tanışma çabasını sürdürürken ortaya çıkan bir rakibin daha başarılı olması halinde onu tebrik edebilecek miyiz?5) Sahip olduğumuz herhangi bir siyasi, ticari, duygusal veya şahıslarla ilgili bir görüşü savunduğumuzda Türkiye'nin her yerindeki eşit eğitimden dolayı aynı sakin tepkiyi alabilecek miyiz?6) Bir park bahçesi dizayn ederken çiçeklerin ezilmesini önlemek için bu parktan geçecek kişilerin, suyun en az dirençli yoldan akacağı gibi, ağaçların altındaki bol gölgeli en kısa yolu tercih ederek çimen ve çiçekleri ezmeyeceklerini önceden hesaplayacak mıyız?7) Etrafımızı saran binbir tehlikeli faktörlerin (doğal afetler hariç), sadece başka insanlara zarar vermeden yaşama bilincinden ve eğitiminden yoksun insanlar tarafından üretildiğini (her kişi kontrol edilemeyeceğine göre), insanlığa ve doğaya zarar vermeyi hatta yere bir sigara paketi atmayı bile bir vicdani azap haline dönüştürebilen, ana, ilk, orta ve lise eğitimi gerektiğini anlayıp uygulayabilecek miyiz?8) Zengin ülkelerin, kendi aralarında yaptıkları satışlarda en çok karı elde ettiklerini biliyor muyuz?9) Sadece detayların mükemmelliğinin, ait oldukları bir bütünü mükemmel yapacağını doğruluğuna inanıyor muyuz? Sadece işlevsel olmasının yeterli olmayacağının bilincinde miyiz?10) Polis, genelde gördüğü trafik hatalarına ceza kesmesi yerine, hatalının şahsiyetini dikkate alarak, eğitime yönelik ikaz edebilecek mi ?11) Medya, izleyici hedef gruplarına göre bir vukuatı değiştirmeden birebir realistçe yayın yapabilecek mi?12) Daire sahibi olarak, uzun yol yürümemek ve her zaman kıymetli otomobili görebilmek için, aslında her vatandaşa ait sokaklara taşlar, demirler veya ağırlıklar koyup, hiç bir hukuki dayanağı olmayan özel park yeri yapanları süratle yargılayabilecek miyiz?13) Diğerlerinin yanısıra, bir-iki ay içinde netice veren, çok hızlı çalışan ve sadece tazminat davalarına bakan mahkemeleri kurabilecek miyiz? 14) Davaların uzamaması amacı ile mahkemeye çağrılmasına rağmen, resmi bir özürü olmaksızın gelmeyen bir şahidi, tespit edilen 2. mahkeme günü ancak ölüm yatağında yatması haricinde, gerekirse polis helikopteri ile mahkemeye getirerek, masrafları ona yüklemeyi başarabilecek miyiz?15) Hastasının açacağı tazminat davası yüzünden, kaybetmesi halinde ödeyeceği yüksek sigorta primi korkusu ile doktorun kişiyi en itinalı şekilde tedavi edeceğini hissedebilecek miyiz?16) Bugünkü değeri ile senelik 60 Milyon TL.'sına herkesin katılabileceği Adalet (veya Hukuk) Sigortası kurarak, her haksızlığa uğradığımızda ücretsiz avukat tutabilecek miyiz?17) Suçunu kabul etse de, her sanığın yalan söyleme hakkı olabileceğini, ancak suçlayan kişinin yalanı ispat etme zorunluluğu olduğunu kabul edecek miyiz?18) Televizyonlarda yayınlanan maçlarda hiç, filmlerde sınırlı bir zaman içinde reklam arası verilmesini kabul ettirebilecek miyiz?19) Çok iyi eğitilmiş bilinçli ve kibar polis teşkilatının, toplum içinde hareket ederken gördüğü her yanlış hakkında bile (süratli kullanılan bir otomobil, ucunda kırmızı renkten uyarıcı mendil bulunmayan 2 m. boyundaki uzun bir şey taşıyan kişi veya ormana veya yol kenarına atılmış bir çöp torbasında bulunan zarf üzerinden giderek torbayı oraya atanı bulmak, vb.) hemen ceza kesip mahkemeye verme yetkisine sahip olarak, Avrupa'nın bazı ülkeleri için söylendiği gibi bir "polis devleti" olmayı göze alabilecek miyiz?20) Tüm memurların mesleğini uygularken herkese ''siz'' diye hitap etmesini zorunlu hale getirebilicek miyiz?21) Hekimin, Profesörün, Hakimin, Savcının, Başkomiserin bugünkü kur'dan 2-2,5 Milyar TL. civarında maaş aldığını ve böylelikle sağlık, eğitim, adalet, can ve mal güvenliğinde karşılaştığımız hoş olmayan olayların sona erdiğini görebilecek miyiz?22) İş yerlerinde saygıdeğer tek şeyin bilgi olduğunu, bilgisiz durumda, yakın ilişkilerle iş akdinin sürdürülmesinin mümkün olamayacağını anlayacak mıyız?23) KİT diye bir kavram yerine, belirli oranlarda özel şirketlerden hisse senetleri alımı ile ortak olmuş, gelirlerini alt yapı ve yenileme yatırımlarına, yasaları bir savcı veya avukat kadar çok iyi bilen polisine kadar bütün memur ve ancak 60-65 yaşında emekli olmayı hak etmiş emeklilere rahat geçinecekleri maaş verecek bir sistem kurabilecek miyiz? 24) İnsan değerinin, onun üzerine yapılan yatırım arttıkça artığını ve her bireyin, öğretmenler, polisler, hakimler ve doktorlar tarafından bir milli servet gibi korunmasının gerekliliğini anlayabilecek miyiz?25) Gelişmiş bir insan olarak kendi hatalarımızı görerek özür dilemesini ve gerekirse kendimizle alay edebilmesini becerebilecek miyiz? 26) Bir tartışma esnasında en kızdıran cümleler kullanılsa bile, sakinlikle dinlemeyi, söz kesmemeyi, gerekirse yazılı not almayı ve sırası gelince cevap vermeyi becerebilecek miyiz?27) Çocuklarımıza bir hobi odası açabilip, üniversite yaşında isterse hobisini meslek olarak seçebilip, hem pratik hem de teorik olarak en bilgilenmiş, yüksek rekabet gücü olan nesil yetiştirme durumda olabilecek miyiz?28) Mantık mı yoksa duygu mu kararsızlığı ile karşılaştığımız zaman, mantık daha ağır basabilecek mi?29) Arasıra da olsa, fazla masraf olmasın diye perdeleri kapatıp evde yokmuş gibi yaparak, misafirlerin gelmesini önlemeye çalışacak mıyız?(Nadirende de olsa bu duruma bazı Avrupa ülkelerinde rastlanmaktadır.)30) İlk tanıştıklarında birbirlerine "siz" diye hitap eden kişilerin "sen" diyebilmek için genç olan, daha yaşlı olanın iznini bekliyebilecek mi?31) Yerde kesintisiz çizilmiş, şerit değiştirme yasağını belirten çizgiye arabamızın lastiği değdiği anda 500V elektrik çarpmış gibi geri sıçrayıp şeridimizin içinde kalarak, "Acaba arkadan gelen sürücü plaka numaramı alıp şu anda beni polise şikayet ediyor mu?" korkusuna kapılacak miyiz?32) Gerek kendi aramızda ve gerekse resmi dairelerde gördüğümüz hataları, ilgili merciilere şikayet ederek, sonuçlarını polis himayesi altında korkmadan takip edebilecek miyiz?33) Birisini sevmenin, o kişi tarafından sevilmek için bir hak yaratmadığı bilincinde; ısrarcı, kırıcı ve agresif olunamayacağını anlayabilecek miyiz? 34) "Güvenmek iyidir, fakat kontrol etmek daha iyidir" diyerek, herkesin vazifesini yaptığını milletçe kontrol edebilecek miyiz?35) Anlaşamadıkları kararına varan iki sevgili, kendilerini kontrol etmek için 2-3 haftalık görüşmeme kararı aldıktan sonraki ilk buluşmalarında kızın, "Başkaları ile de denedim, olmuyor. Böylelikle en çok seni sevdiğimi anladım" açıklamasını anlayışla karşılayan bir erkek arkadaş olabilecek miyiz?36) Çalışmak için iş bulamazsak, arkadaşlarımızın arasına çıkmağa utanacak mıyız?37) Büyük şehirlere göçü önlemek için, ailesini bırakarak küçük şehirlere tek başına gidip, orada iş bulan ve 2 ev geçindiren kişiyi vergiden muaf tutabilecek miyiz?38) Vergi dairelerimize, sürekli zarar veya çok az kar gösteren firmaları, "Senin Genel Müdürün bu işi beceremiyor" diye önce ikaz edip sonra vergi mahkemesinde gerekçelerini anlatma fırsatı tanıyıp gerekirse "Az vergiyi, becerisizlikten dolayı ödeyip ülke ekonomisine zarar verdi" diye ceza verdirecek yetkiyi verebilecek miyiz?39) "Benim meydana getirdiğim bir şeyde acaba hangi bir özellik, en ufak çocuktan en yaşlısına kadar herhangi bir insana zarar verebilir" diye düşünüp, varsa o özelliği ortadan kaldırabilecek miyiz? (Örneğin; sivri ve keskin uçlar, Ben Hur savaş araba tekerleğini anımsatan minibüs lastikleri, çukurlar, yere çakılı kısa direkler, korunmasız makinalar, vb.). Aksi bir durumda, bir zararın meydana gelmesini beklemeden tehlikeli maddelerin görüldüğü yerde hemen çok ağır cezalar yazacak ehil ve bilgi ile donatılmış kişileri yetiştirebilecek miyiz? 40) İnsanları yalnızlığa iten bireysel performans ve başarının, her türlü ailesel yardım ve değerlerin üzerinde tutulmasını ve böylelikle pasifliğe iten aile yardımlarından yoksun kişileri aktif çalışma hayatına sokabilecek miyiz?41) "Aptalca bir soru yoktur, aptalca ve bilincsizce verilmiş cevap vardır" felsefesi doğrultusunda, her soruya mantıklı cevap verebilen merciiler kurabilecek miyiz? 42) Korna çalmayı senelerce unutabilecek miyiz?43) Arkamızdan selektör yapan kişiyi, taciz etmekten dolayı, aynı diğer taciz suçları gibi Ağır Ceza Mahkemesinde yargılayabilecek miyiz?44) Her fırsatta (tuvalet dahil) tanımadığımız kişilere dahi gülümseyerek "günaydın veya iyi günler" demenin yanısıra bize bakan bir kişiye sinirlenmek yerine, kendimize olan güvenimizde dolayı ona gülümseyerek "iyi günler" diyebilecek miyiz? 45) Şans oyunları talihlerinden, eğer talihli iş yeri açmaz, şirketlere ortak olmaz, yatırım yapmaz veya parayı ekonomiye sokmaz ise, ilk sene değil ama, onu takip eden sene ikrameyinin %50'sini vergi olarak isteyebilecek miyiz?46) Yeni doğmuş, henüz emzirilen ve en ufak rahatsızlığı bulunmazken gece yarısı sadece ilgi çekmek için ağlamaya başlayan bebeğe, onu hiç duymamışçasına en fazla bir haftalık bir direnmeden sonra onun bizi istediği gibi esir edemeyeceğini anlatmaya çalışacak mıyız?47) Bir iki yaşından itibaren her gece ona bir şey okuyarak uyutulan ve böylelikle okuma alışkanlığı yaratılan, ileride korkutalarak değil, her türlü soru ve isteğe karşı mantıklı açıklamalarla büyüyen kaprissiz, her şey için ağlamayan ve sessiz olmaya saygılı çocuklar büyütebilecek miyiz? 48) Kaldırımda veya yol kenarında yürürken elinden tutuğumuz çocuğu trafiğin ters tarafında yürütmemiz gerektiğini hiç bir zaman unutmayabilecek miyiz?49) Her şeyi yarım bilen esnek kişiler yerine, tek bir konuyu tüm detayları ile çok iyi bilen uzman kişiler yetiştirerek, her bir kişiyi bilgi piramidinin vazgeçilmez bir parçası haline getirip onun değerini verebilecek miyiz? 50) Taksilerin, başka vasıtaların park etmesi yasak olan sadece onlara özel cep yerlerinde durup, yolcu indirme veya alma işlemini sağlayarak trafiğin sıkışmasını önleyebilecek miyiz?51) Tüketiciyi korumak amacı ile kurulan hizmet şirketinin laboratuvarında her ay yapılan ve tüm üretici şirketlere ait beyaz ve kahverengi eşyalara standartların öngördüğü testler uygulayıp, neticeleri "çok iyi, iyi, kötü, çok kötü" diye puanlayarak, kendilerine ait dergide resim ve test sonuçlarını yayınlayıp, kalitenin devamlı iyileşmesini sağlayabilecek miyiz?Bilemiyorum...Mete ABALI - 20 Eylül 2000, Çarşamba
    Etiketler:

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı