Dünya Haberleri

DÜNYA

    Avrasya’da Güvenlik’ için Türk-Kazak İşbirliği

    Hasan Kanbolat
    31 Ekim 2008 - 12:18Son Güncelleme : 31 Ekim 2008 - 12:22

    Aralık 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Soğuk Savaş’ın bitmesi ile birlikte Avrasya’da dondurulmuş olan birçok sorunun günyüzüne çıkması; toprak, sınır ve etnik kaynaklı sorunlar; dini aşırılılıklar; küresel güçler arasındaki mücadele; yerel çatışmaların varlığı ile derinleşmeye yüz tutan küresel bunalım Asya’da yeni bir güvenlik düzenine gereksinimi hisettirmiştir.

    Asya’da kurulan Şanghay İşbirliği Örgütü’nin önemini hiç küçümsemeden yürütülmesi gereken bu yeni süreç sadece Asya’nın değil Batı’nın da lehinedir. Nitekim Batı’nın Orta Doğu ve Hazar Denizi enerji kaynaklarına olan ihtiyacı da Avrasya’daki istikrar için tüm tarafların bir uzlaşıya varmaları gerektiğinin delilidir.

    Asya’da kapsamlı barış ve güvenlik sisteminin oluşturulması adına Kazakistan’ın inisiyatifi ile ‘Asya’da İşbirliği ve Güven Arttırıcı Önlemler Konferansı’ (CICA) platformu oluşturulmuştur. 20’yi aşkın ülkenin üye olduğu, 10 gözlemci kuruluş ve ülkenin bulunduğu CICA, bir istikrar sisteminin zeminini hazırlayabilecek potansiyele de sahiptir. Teşkilatın başkanlığını 2010 yılına kadar Kazakistan üstlenmektedir. Kazakistan, 2010 yılında da AGİT başkanlığını devralacaktır. CICA’nın fikir babası olan Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev bu fikrini ilk defa 1992’de BM Genel Kurulu’nun 47. oturumunda açıklamıştır.

    25 Ağustos 2008 tarihinde Kazakistan’ın eski başkenti Almatı’da CICA Üye Devletleri Dışişleri Bakanları seviyesinde 3. Zirve Toplantısı gerçekleştirilmiştir. Bu zirvede Azerbaycan, Afganistan, Mısır, İsrail, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Çin, Moğolistan, Pakistan, Filistin, Rusya Federasyonu, Tacikistan, Tayland ve Türkiye’den temsilciler iştirak etmişlerdir. Zirve’de CICA’ya Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gözlemci olarak dahil olmuştur. Zirve’ye katılan Nazarbayev, kollektif diplomasinin tüm olanaklarını kullanarak tüm çabaların küresel terörizmle, dini aşırıcılıkla, organize suçlarla, uyuşturucu ticareti ve yasadışı göçlerle mücadeleye verilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Zirvenin nihai deklarasyonunda üye devletlerin günümüzde BM merkezli çokkutuplu dünya düzeninin oluşmasına yönelik ortak yaklaşımların varlığı konusunda mutabakata vardıkları görülmektedir. Ayrıca, diğer devletlerin güvenliği pahasına kendi güvenliğini sağlama girişimlerinin olmaması gerektiğinin altı da çizilmiştir. Bunların yanısıra CICA üye devletleri arasında daha evvel sağlanan güven arttırıcı önlemlerin hayata geçirilmesi hususu Afganistan’dan kaynaklanan terörizm ve uyuşturucu trafiği ile mücadele konusuna özel önem atfedilmiştir.

    CICA Üye Devletleri Dışişleri Bakanları seviyesinde 2. Zirve Toplantısı 22 Ekim 2004’de Almatı’da yapılmıştı. Güvenlik arttırıcı önlemlerin hayata geçirilmesi dört temel sosyo-ekonomik boyutta kendini göstermiştir: Siyasi, ekonomik, ekolojik ve insani boyut. 2007 yılında Bankgok’da “Güvenlik Önlemlerin Hayata Geçirilmesi Adına Kollektif Yaklaşım” adındaki belgenin kabul edilmesiyle üye ülkelerin adı geçen dört istikamette yakınlaşmaları ve güvenlik arttırıcı önlemlerin alınması konusunda somut adım atılmış olmuştur. ‘Kollektif Yaklaşım’ belgesi güven arttırıcı tedbirlerin detaylı mekanizmalarını içermektedir. Azerbaycan, Hindistan, İran, Kazakistan, Güney Kore, Rusya Federasyonu, Tacikistan ve Türkiye insani yaşam, yeni tehdit ve meydan okumaları, güvenli ve etkin ulaşım koridorları sistemlerinin oluşturulması, uyuşturucunun yasadışı ticareti ile mücadelede, doğal afetlerin koordinasyonu, enformasyon teknolojileri, enerji güvenliği konusundaki işbirliği, küçük ve ortaklı işletmeler ve turizmin geliştirilmesi için güvenlik önlemlerin alınması konusundaki koordinatörler ve eş-koordinatörler olarak öne çıkmışlardır. 2010 yazında CICA Üye Ülkeler Devlet Başkanları 3. Zirvesi’nin yapılması planlanmaktadır.

    CICA’nın başkanlığını yürüten Kazakistan’ın süresi 2002 yılında başlamış ve 2010 yılında sona erecektir. Kazakistan Devlet Başkanı’nın ifadesiyle, artık yeni dönem başkanını belirleme zamanı gelmiştir. Nazarbayev’e göre CICA’nın en aktif üyelerden biri olan Türkiye başkanlık için en ideal adaydır. Kazakistan tarafının resmi teklifi de Türk Dışişlerine ulaşmıştır. Türkiye’nin Avrasya kıtasında güvenlik alanında en etkin teşkilatların biri olan CICA konusunda inisiyatif sahibi olan Kazakistan ile dayanışması bölgenin güvenliğine ve istikrarına önemli bir katkı sağlayacaktır. Avrupa Birliği üyelik süreci önemli bir konu olsa da Türkiye aynı zamanda Avrasya devletidir. Türkiye sadece Avrupa’da ve Ortadoğu’da değil Avrasya kıtasında da aktif girişimlere girmeli, aktif rol üstlenmelidir. Türkiye’nin çıkarları sadece Avrupa’da değil Asya’daki girişimlerde yer almakta yatmaktadır.

    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı