Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Artık 175 bin polisin cebinde sanığa okuması zorunlu olan Haklar Bildirgesi var

    Gülden AYDIN
    20.03.2005 - 00:16 | Son Güncelleme: 20.03.2005 - 00:16

    1 Nisan’da yürürlüğe girecek yeni Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Ceza Muhakemeleri Kanunu (CMK) için Emniyet’in hazırlığı ne aşamadaydı? Emniyet Genel Müdürü Gökhan Aydıner’le röportaj yapmak, uyum yasalarından sonra suçla mücadele plan ve yöntemlerini, polis cephesinde neler olup bittiğini sormak istedim. Ancak Aydıner soruları yazılı cevaplandırmak istedi. Sayfalarca soru gönderdim. Hız kesmeyen gasp, kapkaç, hırsızlık ve cinayet konusunda Emniyet’in tedbirlerini sormayı da ihmal etmedim.

    EMNİYET 1 NİSAN’A İŞTE BÖYLE HAZIRLANIYOR

    3 175 BİN ADET BASILDI, DAĞITILIYOR

    Yakalama sırasında bildirilecek haklar başlıklı ‘Haklar Bildirgesi’ kartı, nüfus cüzdanı ebadında 175 bin adet bastırıldı. Tüm Emniyet personeline dağıtıldı. Kartın ön yüzünde yakalanan kişilere bildirilecek 10 hak yer alıyor. Arka yüzünde ise bu hakların bildirilmesine dayanak olan hukuki metinlerin ilgili maddeleri ve bu hakların bildirilmemesi, eksik ya da geç bildirilmesi halinde doğacak hukuki sorumluluk yer aldı.

    3 1200 POLİSE İFADE ALMA EĞİTİMİ

    AB Mali İşbirliği çerçevesinde yürütülmekte olan Twinning Projesi (İfade Alma Tekniklerinin ve İfade Alma Odalarının Geliştirilmesi) 22 Temmuz 2004’te AB Komisyonu’nca şartsız onaylandı ve proje kapsamında 1200 personele ifade alma konusunda eğitim verilmesi planlandı. Polis, savcı, mahkeme ve avukatlar arasında işbirliğinin en üst seviyeye çıkarılması için ortak çalışma grubu oluşturulacak.

    3 İFADE ODALARI YAPIM VE DONATIMI

    27 ilimizde yer alan 30 adet İfade Alma Odası’nın yapım ve donatım çalışmaları başladı. İngiltere ile ‘PACE Projesi’ kapsamında Suç Analizi konusunda işbirliği yapıldı, hazırlanan Suç Analizi Projesi hayata geçirildi. 28 Haziran 2004’te ‘Şüpheli ve Sanık Hakları Formları’nın 11 dilde tercümesi yaptırılarak pol-net ortamında sunuldu ve 81 İl Emniyet Müdürlüğü ve Merkez Teşkilatı’na dağıtımı sağlandı.

    3 SEMİNERLER DÜZENLENDİ

    Genel Müdürlüğümüz, sekiz ilde Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi öncülüğünde Adalet Bakanlığı ve barolardan da katılım sağlanarak ‘İnsan Hakları ve Devletin Yetkileri / Hukuk Devleti Semineri’ düzenledi. Üniversitelerden uzman profesörlerle kanun uygulayıcı kurumların üst düzey temsilcileri seminerlerde ele alınan konulara ilişkin tebliğler sundu.

    3 TCK VE CMK BRİFİNGLERİ VERİLİYOR

    Yeni TCK ve CMK ile ilgili olarak Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Bölge Değerlendirme Toplantıları ile Merkez Kaçakçılık ve Organize Suçlar Birimlerine brifingler veriliyor. Bu bilgiler aynı zamanda intranet ortamında yayınlanıyor.

    3 CD VE KİTAPÇIKLAR HAZIRLANDI

    Kolluğun görev, yetki ve sorumlulukları hakkında personeli bilgilendirmek için CD ve kitapçıklar hazırlandı. Her iki kanun hakkında daha hızlı bir şekilde bilgilendirme sağlamak için Terörle Mücadele ve Harekat Dairesi Başkanlığı koordinesinde İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlerine Şubat 2005’te iki dönem halinde eğitim programı düzenlendi. Hazırlanan CD ve kitapçıklar eğitim seminerine katılan TEM Şube Müdürlerimize dağıtılarak illerinde kendi personellerini bilgilendirmek amacıyla bilgi desteği sağlandı.

    ÖN YÜZ

    Zanlıya okunması mecburi haklar


    1) (...) sebebiyle yakalandınız.

    2) Hakkınızdaki iddialar şunlardır: (...)

    3)
    Susma hakkına sahipsiniz. Ancak kimliğinizle ilgili sorulara doğru cevap vermek zorundasınız.

    4) Müdafiden (avukattan) yararlanma hakkına sahipsiniz.

    5)
    Müdafi tayin edebilecek durumda değilseniz, Baro tarafından tayin edilecek müdafinin hukuki yardımından faydalanabilirsiniz.

    6) Yakalandığınız, kanuni yakınlarınıza bildirilecektir. Yakınlarınız dışında belirleyeceğiniz bir kişiye haber verilmesi durumu ise C. Savcısı’nın kararına bağlıdır.

    7)
    Yakalanmaya itiraz etme hakkınız vardır. Dilekçeniz en seri şekilde yetkili hakime ulaştırılacaktır.

    8) Lehinize olan hususları ileri sürebilirsiniz.

    9)
    İfade alma öncesinde müdafi ile görüşme ve konuşma hakkınız vardır.

    10) İsterseniz müdafiiniz ‘İfade alma sırasında’ hazır bulunacaktır.

    ARKA YÜZ

    Görevli polise uyarılar


    n Bu belge Anayasa’nın 19, Avrupa İnsan hakları Sözleşmesi’nin 5 ve 6, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 128, 2559 Sayılı Polis Vazife Salahiyet Kanunu’nun 13 ve Yakalama, Gözaltına Alma İfade Yönetmeliği’nin 6’ncı Maddesi hükümleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

    n Yakalanan kişiye haklarının bildirilmemesi, eksik ya da geç bildirilmesi, yaptığınız yakalama işlemini ‘hukuka aykırı’ hale getirebilecektir. Her hukuka aykırı işlem kişisel anlamda ‘hukuki sorumluluk’ doğuracaktır.

    n Gerek milli mahkemelerimizce ve gerekse Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nce devlet aleyhine hükmedilen tazminatların Anayasamızın 40’ıncı Maddesi gereğince işlemi yapan görevliden rücu yoluyla tahsil edileceği unutulmamalıdır.

    Bu Nedenle Yakalama Anında

    KİŞİLERE YASAL HAKLARINI MUTLAK SURETTE BİLDİRİNİZ ve Bu Hususu Tutanağa Geçiriniz!..

    Emniyet Genel Müdürlüğü Asayiş Dairesi Başkanlığı

    Yakalanan kişinin yakınına haber vermeye istisna getirilmemesi suçla mücadelede önemli zafiyetlere sebep olabilir

    n Bir suçun işlenişine tanıklık eden kişi artık polise bilgi ve ifade vermek zorunda kalmayacak. ‘Susma Hakkı’na ilişkin neler söylemek istersiniz?

    -
    Kolluk kuvvetlerine ifade veren kişi, kimliğine ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmak zorunda. Kendisine isnat edilen suç anlatılır, suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu hatırlatılır.

    n Güvenlik güçleri, hakim kararı ve savcının yazılı emri olmadan konut veya işyerinde arama yapamayacak, kimlik tespiti için giremeyecek. Bu konuyla ilgili hazırlıklarınız hangi aşamada?

    -
    Aramaya izin verme yetkisinin hakime verilmesi, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bile sadece bu yetkinin cumhuriyet savcısına verilmesi delil toplanmasında bazı kayıplara yol açabilecek. Bu düzenlemeye uygun olarak cumhuriyet savcısının yazılı emirlerinin arama mahalline aktarılmasında pratik bir yol bulmak için hukuki düzenlemeler gerekiyor.

    n Bir sanık hakkındaki şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını talep edebilecek, lehindeki delilleri ileri sürme hakkına sahip olacak.

    -
    Kolluk kuvvetleri, yapmış oldukları delil araştırmalarında ilgili mevzuat gereği, sadece kişilerin suçluluğunu ispatlamayı değil, aynı zamanda masum insanların suçsuzluğunun da ortaya çıkmasına çalışır. Sanığın sadece aleyhinde olan deliller değil, lehinde olan deliller de araştırılır. Parmak izi, DNA vb. veri bankalarının oluşturulmasıyla, haksız suç isnadına maruz kalan masum kişilerin suçsuzlukları da ortaya çıkacak.

    n Henüz polis aşamasındaki olay tanığının sanık yakınlarınca öğrenilip rüşvet ya da tehditle vazgeçirilmesine karşı Emniyet tedbirleri düşünülüyor mu?

    - 2001 yılında Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı bünyesinde Koruma Birimi Büro Amirliği kuruldu. 4422 Sayılı Kanun’da sayılan suçlarla ilgili olarak tanık, muhbir, gizli görevli ve kolluk görevlisiyle gerektiğinde bunların aile bireylerini koruma taleplerini incelemek, en uygun tedbiri uygulamak Koruma Birimi Amirliği’nin görevi. Bu birim, bütün koruma tedbirlerinin aynı standartta uygulanabilmesi için diğer ülkelerin koruma programları, koruma birimleri ve hukuki yapılarını inceliyor. Önümüzdeki günlerde çıkacak olan özel kanuna hazırlık yapıyor.

    n Gözaltı süresi kısaldı. Gözaltındaki veya tutuklanmış sanığın yakınına bizzat gecikmeden haber verme hakkı tanınıyor. Polisin buna uygun donanımı var mı?

    - Yakalanan kişinin yanında bir kişi varsa bu kişi vasıtasıyla, suçun işlendiği yerde ikamet ediyorsa ve haber vereceği yakınının telefon numarasını biliyorsa telefonla, haber vereceği yakınının telefon numarasını bilmiyorsa bölge karakolu vasıtasıyla, konutu suç yeri dışında ise telefonla veya kişinin adresinin bulunduğu yerle ilişki kurulmak suretiyle; haber vermek istediği bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gözaltı veya gözaltı süresinin uzatılmasıyla ilgili olarak cumhuriyet savcısı kararıyla haber verilmesi sağlanır. Yakalanan kişinin yakınına veya belirlediği bir kişiye haber verme zorunluluğuna istisna getirilmemesi, suçla mücadelede önemli zafiyetlere sebep olabilir. Zira özellikle örgütlü ve ağır suçların failleri yakalandığında yakalanan kişi bu suçun delillerini örtbas edebilecek bir yakınına veya suç ortağına haber verilmesini isteyebilecek.

    HEDEF, KOMŞUYU GÖZETLEYEN GÜVENLİK SİSTEMİ

    n Toplumdaki duyarsızlığın arttığı, buna paralel biçimde vatandaşların şikayet ve ihbar için Emniyet’e başvurmaktan kaçındığı yolundaki tespitlere katılıyor musunuz?

    -
    Etrafımızda olup biten olaylara karşı duyarsız kalınıyor, suça maruz kalan veya kalabilecek insanlara karşı uyarıcı davranışlarda bulunulmuyor. Sadece kendimiz ya da bir yakınımız suça maruz kaldığında çözüm yolları arıyoruz. Toplumun huzurlu ve güvenli olabilmesi için bütün vatandaşlarımızın çevresini gözetmesi, haklarına sahip çıkması ve suçtan zarar görmelerinin engellenmesi gerekiyor. Eğer birbirimizin hakkını gözetirsek suça maruz kalma da azalır.

    n Toplumdaki şiddet ve olaylara seyirci kalma eğilimine ilişkin kriminal, sosyolojik ve psikolojik verilerin toplanmasına ilişkin çalışmalar var mı?

    -
    Komşuluk gözetim çalışmaları toplum destekli polisliğin önemli bir boyutu. Bu yaklaşımın özü, suçların önlenmesinde sorumluluğu halkla polisin paylaşması. Projeler daha çok meskun mahallerde uygulanıyor. Komşular düzenli aralıklarla bir araya gelir, oturdukları bölgedeki güvenlik sorunlarını ve alınacak önlemleri konuşurlar. Polis ve halk kaynaklarını ortak bir biçimde seferber eder. Sonuç olarak toplumsal bağların güçlendiği, suçlara karşı ortak bir bilincin oluştuğu varsayılır. Komşuluk gözetim uygulamalarında komşuların şüpheli durumları izlemesi ve polise haber vermesi istenir. Halkın, polisin gözü ve kulağı olarak gayri resmi sosyal kontrolün sağlanması da önemli hedeflerin başında geliyor. Çalışmalara katılanların birbirleriyle tanışma, kaynaşma ve sorunlarını öğrenebilmelerini sağlayacak bir iletişim ortamı oluşur. Böylece toplumsal bağların gelişme şansı da artırılıyor.

    n Sokak güvenliği için polis sayısının artırılması çözüm mü?

    - Polisin tali işlere harcamış olduğu zamanı ve görevlendirdiği personeli asli vazifelerinde kullanması, suç artışının engellenmesini sağlayacak. Bu kadar farklı ve geniş bir yelpazede görevini yapmaya çalışan polisin gerçek görevi olan suçu önleme ve suçların faillerini yakalayarak adalete teslim etmesinin ne kadar güç olduğu ortada. Bunlara personel sayısı ve teknolojik yetersizlikleri de ekleyebiliriz. Polis, bunları bireysel fedakarlık ve gayretiyle aşmaya çalışıyor.

    n Sokak güvenliğini sağlama görevinin bir kısmı özel güvenlik görevlilerine ve şirketlerine emanet edilecek mi?

    - Kamu kurum ve kuruluşlarıyla özel teşebbüse ait yerlerde özel güvenlik teşkilatlarının kurulmasının suçla mücadelede önemli bir etkisi olacaktır. İkamet ve işyerlerinin toplu olarak bulunduğu sitelerin, pasajların, işhanlarının ve alışveriş merkezlerinin kontrolleri yapılmalı. Buralarda özel güvenlik görevlileri bulundurulması özendirilmeli, aydınlatma, kamera, alarm sistemi vb. teknolojik imkanlarla caydırıcı tedbirler alınmalı.
    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı