Gündem Haberleri

    Aramanın karanlık yüzü

    Batuhan Okur batuhanokur@hurriyet.com.tr
    25.08.2006 - 00:00 | Son Güncelleme:

    Geçtiğimiz ay Amerika’nın bir numaralı servis sağlayıcısı olan AOL, bir gaflet anında AOL portalı üzerinden yapılan 36 milyon arama kaydını, akademik araştırma yapmak isteyenlere veri sağlamak amacıyla İnternet’te yayınladı.

    Böylece bu güne kadar ilk kez, bu tarz detaylı arama bilgilerinin bulunduğu arama sonuçları halka açıldı. İnsanların İnternet’i ve arama motorlarını nasıl kullandığı konusunda muazzam bilgiler içeren bu veritabanı, gizlilik hakları, pazarlama ve sosyoloji konularında yeni bir perspektif sunuyor. Bugün bu alanlardan biri üzerinde yüksek lisans yapıyor olsaydım, bitme aşamasına gelmiş olsa bile tezimi bırakır, bu veriler üzerine yeni bir tez inşa ederdim. AOL’ın yayımladığı bu veriler üzerinde epey vakit harcadım ve gözlemlerimi üç ana nokta etrafında özetlemeye çalıştım (verilere http://tinyurl.com/fxpun adresinden ulaşabilirsiniz).

    İlk gözlemlerim kişisel haklar üzerine. AOL bir hata yaparak, arama sonuçlarını kişilere atadığı rasgele numaralarla birlikte yayımladı. Numaralar rasgele olsa da bir ay boyunca sabit kaldığından, bir kişinin bir ay boyunca yaptığı aramalardan kim olduğunu tespit imkanı doğuyor. Benim iki haftadır takip ettiğim kadarıyla bu veriden bir çok gerçek şahıs bulundu ve yaptıkları aramalar gözler önüne serildi. İşin korkutucu tarafı, arama sonuçlarının gerçek insanlar hakkında akla hayale gelmeyecek bilgiler içermesi. AİDS’e yakalandığını düşünen birinin yaptığı AİDS’in bulaşma yolları hakkındaki araştırmalardan tutun da, kendini öldürmeyi düşünen birinin bunu en acısız şekilde nasıl yapabileceği üzerine yaptığı araştırmalara kadar sınırsız bilgi içeren veriler beni açıkçası korkuttu. Bu vesileyle İnternet’te özel hayatın gizliliği olmadığını bir kez daha kanıtlarıyla görme imkanı buldum. Bir de ister istemez iki sene önce yazdığım ’Milli Güvenlik ve Google’ konulu yazımı hatırladım. Bu tarz sonuçların, halkın nabzını tutmada gayet etkili olabileceğini, dezenformasyon ya da psikolojik savaş gibi girişimlerin böyle bir ölçüm metodu kullanarak daha etkili yapılabileceğine ikna oldum.

    İkinci gözlemim pazarlama alanında. Pazarlamada başarının sırrı tüketiciyi tanımak. AOL’ın yayımladığı verilerden çıkan bazı sonuçlar şaşırtıcı. Kullanıcılar yaptıkları aramaların yüzde 46’sında çıkan hiç bir bağlantıyı takip etmiyorlar. Google’ın sıralamasında 11. sıradaki bağlantı, 4. sıradaki bağlantıya oranla 10 kat daha az trafik çekebiliyor. Yani ilk 5’te olabilmek gerçekten önemli. Bunlar elbette sağduyusu olan herkesin tahmin edeceği noktalar, ancak ilk kez bu kadar net kanıtlar ortaya döküldü.

    Üçüncü gözlemim insanlara dair. Eğlence içerikli aramalar çok yaygın. Eğlenceyi cinsellik izliyor. Arama sonuçlarına göre yetişkinlere yönelik cinsel içerikli aramaların sayısı inanılmayacak kadar fazla. Her türlü sapkınlık, nefret, intikam duyguları aramaların önemli bir parçası. Açıkçası verileri inceledikten sonra insanlara olan güvenim sarsıldı. Her gün takılan maskelerin ardında çok sayıda hasta ruh olduğunu düşünmeye başladım.

    Yazıyı bazı önerilerle kapatayım. Özel hayatınızın gizliliğini devam ettirebilmek için arama motorlarının bıraktığı çerezleri (cookie) sürekli silmenizi öneririm (bunu Firefox’ta otomatik yapabilirsiniz). Bunun yanı sıra size kolayca ulaşılmasını sağlayacak bilgileri aramaktan kaçının. Telefon numaralarınız, adınız gibi bilgileri kesinlikle kullanmayın. En önemlisi de özel hayatınızın gizliliğini korumak için hangi önlemleri alabileceğiniz konusunda bir an önce bilgilenmeye bakın.
    Etiketler:
    

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı