"Doğan Hızlan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Doğan Hızlan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Doğan Hızlan

Amerika keyfine yârab, ne ülkeler batıyor

Doğan HIZLAN

Şerif Mardin, Ankara'daki ‘‘Modernleşme nedir?’’ konferansında (İdeolojiler birlikte yaşayabilmeli, Entellektüel Bakış, Naci Bostarcı, Milliyet,13.3.1998) bir dinleyicinin sorusunu şöyle cevaplandırmış:

‘‘Amerika'dayım çünkü burada konuşamayacaklarımı orda konuşabiliyorum. İdeolojiler, çoğulcu bir toplumda bir arada yaşayabilme yeteneklerini geliştirmeli, kolektif fantezilerini bu yönde zenginleştirmeli. Sorunlarla ilgili söyleyebileceğim en anlamlı söz: Diyalog.’’

Bazı aydınların, sevdikleri ülkede yaşayabilmek için Türkiye'yi tramplen yapma modasına demek ki Şerif Mardin de uymuş. Onu bu kategoride düşünmek bile beni üzüyor.

Türkiye'de yaşayıp, düşüncelerini savunma yerine, başka diyarlardan mancınıkla fikir ihracatı daha kolay ve riski de yok. Üstelik herkese şirin görünme şansınız daha yüksek. Kemalist'lerden radikal dincilere kadar her kesimi hoşnut edebilecek görüşleri yazabilirsiniz.Elbet burada gerçek bir bilim adamı Şerif Mardin'in hakkını teslim edelim,iki cepheyi de çok iyi bilen, ikisini de çok iyi değerlendirebilen,yorumlayan uluslararası önemde bir bilim adamıdır.

Ben, Amerika'da yaşamayı, çalışmayı seviyorum, diyebilirdi, çok da normal karşılardım. Ancak, kitaplarını okuduğum bir bilim adamının, İtalya sınırındaki bir Iraklı mülteci söylemini kullanması, beni şaşırttı, onun kalitesi ile de bağdaştıramadım.

Türkiye'de bir çok yazar, düşüncelerini söylüyor, onun da bedelini ödüyor. Bazıları bedelsiz fikir ihracatını seçmişler.

Mardin'in, yakından tanıdığı, Yaşar Kemal ile Orhan Pamuk'un eleştirilerini kendi ülkelerinde yaptıkları gerçeğinden yola çıkıp, bir tutum belirlemesini bekliyorum.

Amerika'da neleri rahat konuşabileceğini kestirebiliyorum. Türkiye'deki engel, bilimsel özgürlük açısından değil, bazı çevrelerin de düşünürü olabilme isteği. Cumhuriyet Türkiyesine aykırı çiçekler burada yetişmiyor.

***

ŞERİF Mardin'in kitapları yüzünden şimdiye kadar bir kovuşturmaya, soruşturmaya uğradığını hatırlamıyorum. Adaletin önüne çıktığını bilmiyorum. Demek ki müdebbir bir bilim adamı olarak, açılması muhayyel ve mutasavver davaların, soruşturmaların korkusu ile deniz aşırı kıtalarda özgürlüğü arıyor.

Şimdiye kadar Türkiye'de yayınlanan kitaplarında yazdıkları, söyledikleri, korkarak söylenmiş, yazılmış düşünceler ise, bizim okuma emeğimize yazık olmuş.

Şunu mu demek istiyor Şerif Mardin, şimdiye kadar yazdıklarımı yok sayın, bundan sonra Amerika'da yazdıklarıma, söylediklerime itibar edin.

İki ayrı ülkede yazılan kitaplar ve yapılan konuşmalar arasındaki farkı tesbit çalışması bir tez konusu olabilir. Hür iklimlerin havasını solurken, sanırım daha yararlı bilimsel reçeteler sunacaktır bize.

Ayrıca Şerif Mardin, burada yaşayan meslektaşlarını da, düşündüklerini yazmamakla, korkaklıkla suçluyor, baskı altında doğruyu yazamadıklarını, hep yalanla bizi avuttuklarını ileri sürüyor. Madem ki Amerika'da yaşamıyorlar, doğruyu da yazamazlar. Düz mantık bunu gerektiriyor.

***

HÜRRİYET Vakfı Yayınları Yayın Kurulu'nda uzun süre birlikte çalıştığım Şerif Mardin'in doğruları yazmak için kıta değiştirmeye ihtiyacı olmadığını söylemeliyim. Ben onu hep burada düşündüm, ondan yararlanmak, Türkiye'yi değerlendirmede onun önemli görüşlerini öğrenmek benim için gerçekten hayati önem taşıyor.













X