Akaryakıt fiyatı için ‘artı-eksi 3 koridoru’

Hürriyet Haber
14.03.1998 - 00:00 | Son Güncelleme:

Akaryakıtta otomatik fiyatlandırmayı öngören kararnamede uzlaşma sağlandı. Yeni sistemde İtalya'da uygulanan FOB fiyat bazı alınacak. Buna navlun ve sigorta eklenip ‘parite fiyat’ bulunacak. Bu ‘parite fiyata’ göre ‘artı 3-eksi 3 fiyat koridoru’ belirlenecek.

Akaryakıt fiyatlandırmasında, otomatik sisteme geçişi öngören kararname üzerinde mutabakat sağlandığı ve kararnamenin bir hafta içinde yayımlanacağı bildirildi. Petrol ürünlerinin alım, satım ve fiyatlandırılmaları ile AFİF (Akaryakıt Fiyat İstikrar Fonu)'nun işleyişinde değişiklik yapan yeni kararnamede, İtalya'daki Akdeniz Market'te geçerli olan ve ‘FOB İtalya’ olarak bilinen Avrupa akaryakıt fiyatı baz alınacak.

Bu baz fiyat üzerine, sanki ithal edilirmiş gibi navlun ve sigorta giderleri eklenecek ve bunun Türk Lirası'na çevrilmesiyle bir ‘‘parite fiyat’’ ortaya çıkacak. Tüpraş, bu parite fiyatı baz alarak ‘Artı Üç-Eksi Üç Fiyat Koridoru’nu uygulayacak. Tüpraş rafineri çıkış fiyatını bu koridor içinde belirlemek zorunda kalırken, belirlenecek çıkış fiyatına vergilerin eklenmesiyle tüketicinin kullandığı akaryakıt pompa fiyatı ortaya çıkacak.

1 MAYIS'TAN İTİBAREN

Yeni düzenleme, akaryakıt fiyatlarında devletin müdahalesini kaldırmayı hedefliyor. Kararname 1 Mayıs'tan itibaren yürürlüğe girecek.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nda yapılan toplantıda, Otomatik Zam Kararnamesi'nin ayrıntıları görüşüldü. Bakan Cumhur Ersümer, Hürriyet'in sorusu üzerine, LPG dağıtıcılarının, fiyatın oluşumu sırasındaki tavan tesbitine yönelik itirazlarının giderildiğini belirtti. FOB İtalya modeline göre, akaryakıt fiyatları, ‘Artı Üç-Eksi Üç Fiyat Koridoru’ esasıyla, Avrupa'da oluşan fiyatlara göre belirlenecek. Bakanlık yetkilileri, yeni modelin aslında halen uygulanan fiyat politikasının ‘kağıda dökülmüş hali’ olduğunu vurguladılar. Maliye Bakanlığı, otomatik fiyatlandırmaya, vergi kaybı olacağı gerekçesiyle itiraz etmiş ve kendisine önerilen ‘maktu vergi uygulansın’ teklifini de kabul etmemişti. Yetkililer, Maliye Bakanlığı'nı yine eskiden olduğu gibi oransal vergi uygulayabileceğini belirttiler. Ancak, hazırlanan kararnamede, akaryakıtın rafineri çıkış fiyatının nasıl saptanacağı belirlenmesine rağmen, tüketiciye hangi fiyattan oluşacağına dair bir açıklık bulunmuyor.

Sistem nasıl işleyecek?

‘‘Platt's European Marketscan’’ ve ‘‘Platt's LPgaswire’’ adlı bültenlerde yayımlanan CIF İtalya fiyatları (Eğer bu ilan edilmemişse, FOB İtalya fiyatları ortalamasına navlun ve sigorta eklenerek oluşacak CIF fiyat) ortalaması, aynı günkü döviz kuruyla Türk Lirası'na çevrilecek.

Tüpraş, bu yolla elde edeceği rakamı, İthal Parite Fiyatı olarak baz alacak.

İthal Parite Fiyatı'nın, yüzde 3 üzeri ve yüzde 3 altından oluşacak , yüzde 6'lık bir ‘‘Fiyat Koridoru’’ bulunacak.

İthal Parite Fiyatı'nın yüzde 3 fazlası tavan fiyatı oluşturuyor. Tüpraş, bu yüzde 6'lık koridor içinde tavan fiyatı aşmadan Rafineri Satış Fiyatı'nı belirleyecek.

Ancak yeni düzenlemede, ‘tavan fiyat’ tanımı yapılmasına rağmen, ‘taban fiyat’ tanımına yer verilmemesi dikkat çekti. Aynı şekilde Tüpraş'ın fiyat belirlerken ‘tavan fiyatı aşmayacağı’ kaydedilirken; ‘taban fiyatın altına inmeyeceğine’ ilişkin bir ibare yer almıyor. Bu durumun, ‘fiyatlarda devlet müdahalesi kalkıyor’ denmesine karşın, ‘eksi yüzde 3’ün altına inme ihtimalini gündeme getirebileceği belirtiliyor.

Petrolde düşüş sürecek

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Robert Priddle, son 9 yılın en düşük değerine inen petrol fiyatlarının henüz dibe vurmadığını ve düşmeye devam edeceğini söyledi. Londra'da yayınlanan El-Hayat gazetesine bir demeç veren IEA İcra Direktörü Robert Priddle, Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı'nın (OPEC), petrol üretimini bu yıl yüzde 10 artırma konusunda aldığı kararın, piyasalarda büyük bir yığılmaya yol açacağını söyledi. Petrol üretimindeki artışa paralel, stoklarda bu yıl olağanüstü düzeyde petrol biriktiğine işaret eden Priddle, bütün bu koşullarda fiyatların en düşük seviyeye indiğini söylemenin henüz mümkün olmadığını ifade etti. Petrolünün varil fiyatının 10 dolara kadar düşüp düşmeyeceği şeklindeki bir soruya ise Priddle, bir fiyat tahmini yapmak istemediğini, ancak fiyatların daha da düşmeyeceği konusunda kendisini ikna edecek hiçbir şey olmadığı bildirdi. Bu arada Priddle, IEA'nın, düşük fiyatın bazı petrol üreticisi ülke ekonomilerine zarar verebileceği konusunda derin kaygıları olduğunu vurguladı.






Etiketler:


EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı