Dünya Haberleri

DÜNYA

    Afganistan'ın siyasi geleceği belirsizliğini koruyor

    Hürriyet Haber
    13.11.2001 - 14:59 | Son Güncelleme: 13.11.2001 - 14:59

    Afganistan’da Kuzey İttifakı’na bağlı güçlerin başkent Kabil’i ele geçirmesinin ardından şimdi konuyla ilgili tüm tarafları meşgul eden en önemli konuların başında ülkede bundan sonra nasıl bir siyasi sistem kurulacağı geliyor. Batı, tüm grupların temsil edildiği bir yönetim kurulması gerektiğini vurgularken Kuzey İttifakı da iktidarı tek başlarına ellerinde tutmaya niyetlerinin olmadığını açıklıyor.

    GEYLANİ: BM MÜDAHALE ETSİN

    Afganistan`ın Taliban karşıtı önde gelen liderlerden Pir Seyid Ahmed Geylani, Kuzey İttifakı güçlerinin Kabil`i ele geçirmelerinin ardından, Taliban sonrası hükümetin kurulmasına yardımcı olmak üzere BM`nin acil müdahalesi gerektiğini bildirdi.

    Eski Afgan Kralı Zahir Şah`a yakınlığıyla bilinen ve Pakistan`da sürgünde bulunan Geylani, İslamabad`daki evinde düzenlediği basın toplantısında, Kuzey İttifakı`nın, örgütlenme boşluğu nedeniyle Kabil`e girebildiğini söyledi.

    Tanınmış Peştun liderlerinden Geylani, Afganistan`da siyasi bir çözümün aciliyetine dikkat çekerek, BM`nin mümkün olan en kısa süre içinde harekete geçmesi ve geçici bir sistemin oluşması gerektiğini söyledi.

    Geylani, Pakistan yönetiminin yeni Afgan hükümetinde ılımlı Taliban güçlerinin de rolü olabileceği önerisini reddederek, yeni dönemde Taliban`ın hiçbir rolü olamayacağını belirtti.

    Sovyet işgaline karşı savaşımda önemli bir isim olarak öne çıkan Geylani, BM şemsiyesi altında Kabil`e girecek ve Müslüman ülkelerden oluşacak tarafsız bir barış gücüne destek verdiğini belirtti.

    Geylani, Afganistan`da Kral Zahir Şah liderliğinde geçici bir hükümet kurulmasını ümit ettiğini söyledi.

    Birleşmiş Milletler (BM), Kabil`de Taliban`ın yerine geçecek yeni yönetimin çekirdeğini sağlamak üzere, Afgan politikacıların önümüzdeki birkaç gün içinde biraraya gelmesini istiyor.

    BM`deki diplomatik kaynaklar, bunun için muhtemelen Cenevre ya da Viyana`da bir toplantı olabileceğini belirtirken, bunun Afganistan`a yakın bir yerde yapılabileceği ihtimali de gözardı edilmiyor.

    Diplomatik kaynaklar, Türkiye, Bangladeş, Endonezya gibi Müslüman ülkelerden katılacak askerlerin, Kabil`de düzenin sağlanmasında Afgan siyasilere yardımcı olabileceğini, temel destek rolünü ise BM`nin üstleneceğini belirtiyor. 

    LOYA JİRGA

    Taliban`ın iktidardan uzaklaştırılmasından sonra yeni Afgan hükümetini kurmak için, 120 kişilik geniş tabanlı konsey kurulacağı ileri sürüldü.

    Devrik Burhaneddin Rabbani hükümetinin Tahran büyükelçisi Muhammed Hayırhah, yaptığı açıklamada, Taliban sonrası geçici hükümetin Peştunları da içereceğini ancak Taliban grubu üyelerinin bu hükümette yer alamayacağını söyledi.

    Hayırhah, değişik dini ve etnik Afgan grupları temsil eden 120 kişilik Ulusal Uzlaşma Konseyi`nin bir ‘Büyük Konsey’ (Loya Jirga) kuracağını, Loya Jirga`nın da hükümeti atayacağını açıkladı.

    120 kişilik Ulusal Uzlaşma Konseyi`nin 60 üyesinin Birleşik Cephe (Kuzey İttifakı) tarafından atanacağını, diğer 60 kişinin ise eski Kral Zahir Şah`ın destekçileri, çeşitli tanınmış Afgan aydınlar ve akademisyenlerden oluşacağını kaydeden Hayırhah, geçici hükümetin seçimleri yapacağını ve asıl hükümetin seçilmesi için ortam oluşturacağını belirtti.

    11 KİŞİLİK KONSEY

    İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhsin Eminzade ise gelecek 11 ayda Afganistan`ı yönetmek için ülkenin bütün gruplarını temsil eden 11 kişilik bir konsey seçilmesi gerektiğini ileri sürdü.

    Eminzade, Iran News gazetesinde bugün yayınlanan özel demecinde, bu konseyin, Loya Jirga`nın kurulmasına ve yeni anayasayı hazırlamasına ortam sağlamak için çalışması gerektiğini belirtti.

    Eminzade, ``Anayasanın hazırlanmasından sonra, Birleşmiş Milletler`in gözetimi altında serbest seçimler yapılmalıdır`` dedi.

    ``KENTLERİ KUZEY İTTİFAKI KURTARDI``

    Eminzade, Afganistan`da kentlerin ABD değil, Kuzey İttifakı tarafından kurtarıldığını belirterek, ABD`nin hava saldırılarının oluşturduğu fırsattan yararlanan ittifakın Taliban`ın elinden kentleri aldığını söyledi.

    ABD`nin sadece Mezar-ı Şerif ve Kunduz etrafında hava bombardımanı yaptığını, diğer kentlerdeki Taliban mevzilerine yönelik herhangi bir hareketi olmadığını belirten Eminzade, Herat ve Badgeis kentlerinde ise halkın ayaklanarak Taliban`ı kentten attığını kaydetti.

    Taliban`ın asıl güç merkezi Kandahar kentinde halk ayaklanmasının ise beklenmedik bir şey olduğunu belirten Eminzade, halkın ayaklanmalarına karşı Taliban askerlerinin değil, Arap ve Pakistanlı yabancı militanların karşı koyduğunu iddia etti.

    Eminzade, ``Eğer bu halk ayaklanması devam ederse bütün Afganistan 2 hafta içinde kurtarılır`` diye konuştu.

    Bakan Yardımcısı Eminzade, İran`ın, koşullar uygun olur olmaz Kabil Büyükelçiliği ile Mezar-ı Şerif ve Herat konsolosluklarını tekrar açacağını da bildirdi.

    İNGİLTERE: DEMOKRATİK HÜKÜMET

    İngiltere, Taliban güçlerininKabil`den çekilerek güneye doğru kaçtığı Afganistan`da demokratik bir hükümetin kurulması ve gıda yardımlarının yeniden düzenlenmesi için hızlı adım atılması çağrısında bulundu.

    İçişleri Bakanı David Blunkett, BBC radyosuna yaptığı açıklamada, ``Geniş tabanlı geçici hükümet için altyapının sağlanması amacıyla uluslararası anlamda çok hızlı hareket etmemiz gerekecek`` dedi.

    Blunkett ayrıca, çok ihtiyaç olan yiyecek yardımlarının Afganistan`a ulaşması için yolların tamamen açık olmasının sağlanması gerektiğini söyledi.

    FRANSA: TÜM GRUPLAR UZLAŞMALI

    Fransa Dışişleri Bakanı Hubert Vedrine,Afganistan`daki tüm grupların bir anlaşma çerçevesinde uzlaşmalarını arzu ettiklerini söyledi.

    Parisien gazetesinin konuyla ilgili sorularını yanıtlayan Vedrine,Afganistan`da tüm grupların katılımıyla siyasi bir sürecin başlatılmasının ve yine bütün grupların geniş bir biçimde temsiliyle geçici bir hükümetin kurulmasının gerekli olduğunu belirtti.

    Vedrine, uluslararası kamuoyunun, Afganistan`da 1992 ve 1993 yıllarında yaşanan kanlı çatışmalara geri dönülmemesini arzu ettiğini bildirdi.

    Fransa Dışişleri Bakanı, grupların uzlaşmasının hem Afganistan`ın hem de komşu ülkelerin yararına olacağını ifade etti.

    CHIRAC: ACİL SİYASİ ÇÖZÜM

    Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac da, Afganistan`ın başkenti Kabil`in Kuzey İttifakı`nın eline geçmesinin ardından acil siyasi çözüm çağrısı yaptı.

    Chirac, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Şeyh Zaid bin Sultan El-Nahayan ile Abu Dabi`deki görüşmesinin ardından bir basın toplantısı düzenleyerek, Afganistan`da hızla uygulamaya girecek bir çözümün her zamankinden daha acil olduğunu söyledi.

    Jacques Chirac, işbirliğinin olmadığı bir yerde ortaya çıkan geçici süreçten daha kötüsünün olamayacağını, çünkü bunun istikrarı garanti etmeyen bir durum olduğunu kaydetti.

    Chirac, bunun da Taliban dışındaki tüm siyasi ve etnik grupların yer alacağı, Afganistan`ın sorumluluğunu üstlenecek geçici bir yönetim anlamına geldiğini söyledi.

    Chirac, Mısır Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek ile dünkü görüşmesinin ardından, Afganistan`da siyasi çözüme Birleşmiş Milletler`in müdahale etmesi gerektiğini açıklamıştı.

    ÇİN’DEN 5 MADDELİK ÇÖZÜM PAKETİ

    Çin Dışişleri Bakanı Tang Jiaxuan, Afganistan sorunuyla ilgili olarak dün New York`ta yapılan 6+2 Dışişleri Bakanları Toplantısı`nda beş maddelik bir öneri paketi sundu.

    Yeni Çin Haber Ajansı`nın haberinde Çin tarafının önerileri şöyle sıralanıyor:

    Afganistan`ın bağımsızlığı, egemenliği ve toprak bütünlüğü güvence altına alınmalı.

    Afganistan halkının geleceğini bağımsız olarak belirlemesi sağlanmalı.

    Afganistan`da geniş tabanlı ve bütün milliyetleri temsil eden ve dünya ülkeleri ile özellikle de komşu ülkelerle uyum içinde yaşayan bir koalisyon hükümeti kurulmalı.

    Afganistan`daki sorunun çözümü bölgedeki barış ve istikrara yarar getirmeli.

    Afganistan sorununun çözümünde Birleşmiş Milletler olumlu rol oynamalı.

    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı