Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Afganistan'da savaş biterken

    Hürriyet Haber
    25 Kasım 2001 - 00:00Son Güncelleme : 25 Kasım 2001 - 00:01

    AFGANİSTAN'da savaşın neresindeyiz? Taliban'ın güneye çekilmesiyle birlikte savaşın mağaralarda gerilla taktikleriyle geçecek ikinci aşamasına mı giriliyor? ABD'nin önde gelen Afganistan uzmanlarından Michel Radu, ‘‘Hayır beyler, savaş bitti, daha hálá farkında değilsiniz’’ diye uyarıyor.ABD'deki düşünce üretim merkezlerinden Foreign Policy Research Institute'un uzmanlarından Michel Radu, ‘‘Bu tahminler ya Afganistan'ın sosyolojisini ve tarihini anlamayan askeri uzmanlardan ya da yanlış bilgilendirilmiş gazeteci ve akademisyenlerden geliyor’’ diyor.Radu, 11 Eylül terör saldırısından sonra Afganistan'ı konu alan tahminleri, olayların seyriyle büyük ölçüde doğrulanmış olan bir uzman.Radu, başından beri, savaşın uzun sürmeyeceğini, Kuzey İttifakı'nın ABD'nin askeri desteğiyle kısa sürede sonuç alacağını, dış desteklerinin kesilmesiyle birlikte Taliban ittifakının hemen çökeceğini söyleyegelmişti.* * *Amerikalı uzman, gelinen noktada ‘‘Taliban'ın da bittiği’’ kanaatinde. Bu görüşünü, Batı'da bir numaralı Afganistan otoritesi olarak kabul edilen Olivier Roy'un ‘‘Taliban Kandahar'ı kaybederse, orada biter’’ şeklindeki tezine dayandırıyor.Bu tezin temelinde, Taliban'ın kırsal bir tabanının bulunmaması, doğrudan bir kent hareketi olması gerçeği yatıyor. Afganlar, kendi aşiret alanlarının dışına çıkmayan yerleşik bir toplum özelliği gösteriyorlar.Radu, bu sosyolojik olgulara dikkat çektikten sonra Taliban'ın Kuzey İttifakı'nın kuşatması altındaki Kandahar ve Kunduz'da köşeye sıkıştığına dikkat çekiyor.Bu ikisi dışında kalan Afganistan'da bütün kent ve kasabalar, Taliban karşıtı ya da Taliban dışı grupların denetiminde bulunuyor.En önemli faktör, 11 Eylül öncesinde Taliban'la ittifak kurmuş olan güney ve güneydoğudaki Peştun kökenli aşiretlerin hemen hemen tümünün Taliban'dan kopmuş olmaları.* * *Radu'ya göre, Afganistan'da şekillenmekte olan savaş sonrası tabloda yeniden kabileler ön plana çıkıyorlar. Örneğin, Mezar-ı Şerif, Özbek Lider Raşid Dostum'un denetimi altında. Güneybatıdaki Herat, İsmail Han'ın denetiminde. Taciklerin yoğun olduğu bölgelerde, öldürülen Şah Mesud'un adamları idareyi ele geçirmiş durumda.Paktika ve Khost, Taliban'dan kopan Peştun kökenli Celaleddin Akkani'nin idaresinde. Ghazni'de Taliban grupları idareyi, bölgenin eski hákimi olan kabile reislerine devretmiş bulunuyorlar. Kandahar'ın kuzeyinde, Roma'da yaşamakta olan Kral Zahir Şah'ın sadık adamı Hamid Karzai egemenliği ele geçirmeye çalışıyor. Celalabad'da muhtelif gruplar kendi aralarında çekişiyorlar. İran yanlısı Şiiler de ülkenin merkezinde ve batısında güç kazanmaya başlıyorlar.Sorun, her biri farklı bir etnik ya da mezhepsel kökenden gelen ve çoğunluk aralarında ciddi husumet bulunan bu feodal gruplar arasında nasıl bir uzlaşı sağlanacağı noktasında düğümleniyor.Galiba Afganistan denen bilmecenin kapağı ‘‘henüz’’ açılmış bulunuyor.
    Etiketler:

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı