Gündem Haberleri

GÜNDEM

    80 yılda Cumhuriyet

    Hürriyet Haber
    28 Ekim 2003 - 00:00Son Güncelleme : 28 Ekim 2003 - 00:01

    1923 - 193313 Ekim 1923'de Ankara başkent oldu, 29 Ekim'de Cumhuriyet ilan edildi.3 Mart 1924 Hilafet kaldırıldı. 2 Eylül 1925'de tekke ve türbelerin kapatılmasına, dini kıyafetlere ve memurların başlıklarına ilişkin hükümet kararları yayınlandı. 30 Kasım 1925'de Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması ve Türbedarlıklarla Bir Takım Unvanın Yasaklanmasına ve Kaldırılmasına İlişkin Kanunun kabul edildi. 25 Kasım 1925'de ise şapka giyilmesi hakkındaki kanun kabul edildi. 10 Nisan 1928'de Anayasa'dan ‘‘Türk devletinin dini İslamdır’’ cümlesi ve dini terimlerin kaldırılmasına ilişkin kanun kabul edildi ve böylece laiklik esası getirildi.11 Şubat 1925 Doğu'da Şeyh Sait isyanı patladı. Şeyh Sait ve 46 yandaşı 29 Haziran 1925 tarihinde ölüme mahkum edildi ve ceza ertesi gün infaz edildi.14 Ekim 1925 İlk resmi nikah İstanbul'da Şehremini Muhittin Bey tarafından kıyıldı. l Ocak 1926 Geceyarısından itibaren uluslararası takvim ve saatte yapılan değişiklik uygulanmaya başlandı. Okka, arşın gibi ölçüler yerine uluslararsı metrik sistemin kullanılmasına 26 Mart 1931'de geçildi.7 Mart 1927 İstiklal Mahkemeleri kalktı.15-20 Ekim 1927 Mustafa Kemal, CHP'nin Ankara'da toplanan 2. Kurultay'ında 36,5 saat süren Nutku'nu okudu.28 Ekim 1927 İlk nüfus sayımı yapıldı, Türkiye'nin nüfusu 13.648.000 çıktı.28 Kasım 1928 İlk kadın avukat Beyhan Hanım İstanbul 1. Ticaret Mahkemesi'nde ilk kadın sanığı savundu.2 Eylül 1929 İlk kez Türkiye güzellik yarışması düzenlendi, Feriha Tevfik, birinci oldu. 31 Temmuz 1932; Keriman Halis Dünya Güzellik Kraliçesi seçildi.1933 - 19435 Aralık 1934 Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı tanındı. İlk kadın milletvekilleri 1 Mart 1935' TBMM'ye girdi.1 Şubat 1936 Osmanlı paraları tedavülden kaldırıldı.27 Ocak 1937 Hatay bağımsızlığını kazandı, Tayfur Sökmen Hatay Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. 30 Haziran 1939'de TBMM, Hatay'ın anavatana katılmasını onayladı.10 Kasım 1938 Mustafa Kemal Atatürk, Dolmabahçe'de vefat etti.25 Temmuz 1939 İlköğretim süresi 3 yıldan 5 yıla çıkartıldı.27-28 Aralık 1939 Erzincan depreminde 40 bin kişi öldü.12 Haziran 1940 Hükümet Türkiye'nin 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'ya saldırmasıyla başlayan II. Dünya Savaşı'nın dışında kalacağını açıkladı.1 Temmuz 1941 Matematikçi Cahit Arf'ın dünya matemtik literatürüne geçen Arf İnvariantları Alman dergisi Crelle Journal'da yayınlandı. Arf daha sonra hocası Helmut Hasse ile birlikte geliştirdiği Hasse-Arf Teoremi'ne de imza attı.14 Ekim 1941 İstanbul Şehir Tiyatroları Hamlet'i sergiledi.11 Kasım 1942 Varlık Vergisi kondu. İstanbulda Varlık Vergisi'ni ödeyemeyen 160 kişi 26 Şubat 1943'de Aşkale'ye sürgün edildi.1943 - 19531 Nisan 1945 En uzun süre yayınlanan çocuk dergisi Doğan Kardeş piyasaya çıktı.26 Haziran 1945 Türkiye, Birleşmiş Milletler Anlaşması'nı imzaladı.7 Ocak 1946 Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan, Demokrat Parti'yi kurdu. 14 Mayıs 1950'de yapılan seçimleri DP kazandı. DP 408, CHP 69 milletvekili çıkardı. 22 Mayıs'ta Celal Bayar Cumhurbaşkanı seçildi.4 Aralık 1946 Tan Matbaası yakıldı12 Temmuz 1947 Din öğrenimi serbest bırakıldı ve 4 Kasım 1951'de ilkokullarda din dersi kondu.1 Mayıs 1948 Sedat Simavi Hürriyet Gazetesi'ni kurdu.7 Temmuz 1948 İdil Biret ve Suna Kan'ın Yabancı Memleketlere Müzik Tahsiline Gönderilmelerine Dair Kanun çıkartıldı. Kanunun kapsamı Güzel Sanatlarda Fevkalade İstidat Gösteren Çocukların Devlet Tarafından Yetiştirilmesine Dair Kanun adıyla 15 Aralık 1956'da genişletildi. 21 Eylül 1950 Türk askeri Kore'ye gitti.20 Eylül 1951 Türkiye, NATO'ya girdi.1953 - 196310 Kasım 1953 Atatürk’ün naaşı, Anıtkabir’e nakledildi. Anıtkabir projesi yarışmasında Prof. Emin Onat ve Orhan Arda'nın projesinin birinci olduğu 9 Haziran 1942'de açıklandı.20 Kasım 1953 İlk otomobil dayanıklılık yarışması yapıldı.6/7 Eylül 1955 Ata'nın Selanik'teki evine bomba atıldı iddiası üzerine Ankara, İstanbul ve İzmir'deki Rumlar'ın ev ve işyerlerine saldırı düzenlendi.1955 Muhabbet Kuşu plağıyla Anadolu'nun tanıdığı Zeki Müren'in söz ve bestesi kendine ait ‘‘Manolya’’ şarkısı dillerden düşmedi. Zeki Müren'e Türkiye'nin ilk altın plağını kazandıran şarkı, klasikler arasına girdi.25 Ocak 1956 Yaşar Kemal Varlık Dergisi Roman Ödülü'nü İnce Memet romanıyla kazandı.22 Kasım- 8 Aralık 1956 Güreş milli takımı Melbourne olimpiyatlarında 3 altın, 2 gümüş ve 2 bronz; 1960 Roma olimpiyatlarında ise 7 altın 2 gümüş madalya kazandı.19 Şubat 1959 Kıbrıs sorununun çözümü için İngiltere, Yunanistan ve Türkiye arasında Londra Antlaşması imzalandı.27 Mayıs 1960 Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koydu. 15 Eylül 1961'de Milli Birlik Komitesi, Yassıda duruşmaları sonunda verilen 15 ölüm cezasından 4'ünü onayladı. Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın cezası müebbet hapis cezasına çavrildi. Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın idam kararı onandı. Zorlu ve Polatkan, 16 Eylül 1961'de İmralı Adası'nda idam edildi. Başbakan Adnan Menderes’in infazı intihara teşebbüs ettiği için bir gün sonra yapıldı.20 Haziran 1961 Türkiye'nin ilk mentollü sigarası Çamlıca piyasaya çıktı.23 Haziran 1961 Ankara'dan Almanya'ya 93 kişilik ilk işçi kafilesi gitti.1963 - 197326 Nisan 1963 Grev ve Lokavt Kanunu çıktı. Kanun 24 Temmuz'da yürürlüğe girdi.17 Temmuz 1963 TÜBİTAK kuruldu.27 Şubat 1964 Coca Cola Türkiye'deki ilk fabrikasını İstanbul'da açtı.29 Kasım 1964 AP Genel Başkanlığı'na Süleyman Demirel seçildi.1 Aralık 1964 Türkiye Ortak Pazar için tam üyelik sürecini başlattı.1966 İlham Gencer eşliğinde 1962'de ilk kez sahneye çıkan Ajda Pekkan 1963'de Ses dergisi'nin düzenlediği yarışmada Sinema Güzeli seçildi. ‘‘Stranger in the Night‘‘ şarkısına Fecri Ebcioğlu'nun yazdığı Türkçe sözlerle hazırlanan ‘‘İki Yabancı’’ şarkısıyla ilk çıkışını yaptı. 1973'e kadar Atlıkarınca, Boş Sokak, Sensiz Yıllarda ve Gençlik yılları gibi peş peşe çıkardığı ve her biri hit olan şarkılarıyla bugün de süren starlığının temellerini attı.1 Ocak 1967 Anadol marka otomobil piyasaya çıktı.17 Temmuz 1968 Amerikan 6. Filosu'nun İstanbul'u ziyaretini protesto eden devrimci öğrencilere Kabataş Camii'nden çıkan bir grup bıçaklarla saldırdı, Taksim kana bulandı. Öğrenci olayları hızla arttı, üniversite işgalleri yaygınlaştı. TSK 12 Mart 1971'de parlamento ve hükümetin süregelen tutum, görüş ve icraatının yurdu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluğa soktuğu gerekçesiyle muhtıra verdi. Süleyman Demirel kabinesi istifa etti. 6 Mayıs 1972'de Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen idam cezası yerine getirildi.Eylül 1968 Metin Bükey ve Teoman Alpay'ın bir yıl önce Berkant'ın seslendirmesini istedikleri ancak başlarda ilgi görmeyen şarkıları ‘‘Samanyolu‘‘ gerçek bir patlama yaptı. 1 milyonun üzerinde satan 45'lik plak Berkant'a platin plak kazandırdı. Samanyolu filmi ise Berkant'a sinema yolunu açtı, Berkant toplam 7 filmde başrol oynadı.1973 - 198327 Ocak 1973; ABD'nin Los Angelos kentinde Türk büyükelçiliğine yapılan ilk Ermeni saldırısında Başkonsolos Mehmet Baydar ve Konsolos Bahadır Demir öldürüldü. Mığırdıç Yanıkyan'ın saldırısıyla başlayan bireysel terör sonraki yıllarda örgütlü terör eylemlerine dönüştü. 22 Ekim 1975'te Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, iki gün sonra 24 Ekim'de de Paris Büyükelçisi İsmail Erez ASALA saldırıları sonucu hayatlarını kaybetti. Sonraki yıllarda 21 ülke ve 38 kentte yapılan saldırılarda öldürülen 34 şehit diplomatın yakınlarına ve üç malüle 20 Kasım 2000'de Devlet Övünç Madalyası verildi. 21 Mart 1973; Halk ozanı Aşık Veysel Şatıroğlu öldü.30 Ekim 1973; Boğaziçi Köprüsü Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından açıldı.20 Temmuz 1974; Türk ordusu Kıbrıs'a çıktı.1975; Sezen Aksu ilk Haydi Şansım/Gel Bana şarkılarının yer aldığı 45'liğini çıkardı. İlk çıkışını bir yıl sonra Yaşanmamış Yıllar/Kusura Bakma ile yaptı. Sonraki yıllarda pop müziğe besteci, söz yazarı ve yorumcu olarak damgasını vurdu. Hemen her şarkısı hit olan Sezen Aksu, Ağlamak Güzeldir, Firuze, Sen Ağlama, Geri Dön, Sarışın , Adı Bende Saklı, Sarı Odalar gibi unutulmazyzn şarkılarıyla 30 yıldır Türk pop müziğinin divası. 19 Mart 1976; Northrop Uçak şirketi Türkiye'de rüşvet dağıttığını açıkladı. Türkiye ilk önemli yolsuzluk ve hortumculuk olayı ile tanıştı. 17 Mart 1982'de eski Gümrük Bakanı Tuncay Mataracı, rüşvet almak suçundan 36 yıl hapse mahkum oldu.3 Ocak 1977; Kerkük - Yumurtalık Petrol Hattı'na ilk petrol pompalandı.1 Mayıs 1977; Taksim'de yapılan mitingde kalabalığın üzerine ateş açıldı, miting alanı kan gölüne döndü, 34 kişi öldü.1 Şubat 1979; Abdi İpekçi öldürüldü.12 Eylül 1980; Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koydu. 7 Kasım 1982'de yapılan halkoylamasında 1982 Anayasa'sı ve Kenan Evren'in cumhurbaşkanlığı yüzde 91.5 oy oranıyla kabul edildi.1983 - 19931 Temmuz 1983 İstanbul'da taksilere taksimetre takıldı.6 Kasım 1983 Seçimler yapıldı. Turgut Özal liderliğindeki ANAP oyların yüzde 45'ini, HP yüzde 30.5, MDP de yüzde 23'ünü aldı. Özallı yıllarda Türk parasını koruma kanunu kaldırıldı, ekonomi KDV, vergi iadesi gibi uygulamalarla tanışarak liberalleşti, çikita muz, sigara, içki ithali serbest bırakıldı. Özal 31 Ekim 1989'da Türkiye'nin 8. Cumhurbaşkanı olarak köşke çıktı.10 Ocak 1984 Kürtaj yasal hale getirildi.15 Ağustos 1984 PKK Şemdinli-Eruh'a yaptığı silahlı saldırıyla adını duyurdu.30 Ekim 1984 F-16 uçaklarına jet motoru üretecek fabrikanın temeli atıldı.31 Ağustos 1988 Saddam Hüseyin rejiminden kaçan 100 bin Iraklı Kürt sığınmacı olarak Güneydoğu sınırımızı geçti.7 Mart 1990 Çetin Emeç öldürüldü.25 Ocak 1991 Kürtçe konuşma ve şarkı söylemek serbest bırakıldı.31 Ocak 1991 TCK'nın 141, 142 ve 163. maddeleri kalktı.15 Haziran 1992 Türkiye'nin ilk AIDS hastası Murteza Elgin öldü.1993 - 200324 Ocak 1994 İlk uydumuz Türksat-1, fırlatıldıktan 12 dakika 12 saniye sonra arıza sonucu düştü. Çağrı cihazları, araç telefonları ardından cep telefonu hayatımıza hızla girdi. 23 Şubat 1994'de Ulaştırma Bakanı Mehmet Köstepen, ilk cep telefonlarını Demirel ile Çiller'e verdi. 10 Ağustos 1994'de Türkiye'nin ilk uydusu Türksat 1B, uzaydaki yerini aldı.3 Kasım 1996 Susurluk'ta siyasetçi, polis, mafya bağlantılarının açığa çıkmasına neden olan trafik kazası gerçekleşti.28 Şubat 1997 MGK'nın 28 Şubat Kararları laikliğin Türkiye'de demokrasi ve hukukun teminatı olduğunu sert bir şekilde vurguladı. MGK kararları, 11 Ocak 1997'de Başbakan Erbakan'ın tarikat liderlerine Başbakanlık Konutu'nda iftar yemeği vermesi, Sincan'da tankların sokağa çıkıp ‘‘demokrasiye balans ayarı’’ yapması gibi olaylarla hatırlanan ‘‘28 Şubat Süreci’’ne damgasını vurdu.16 Ağustos: İlköğretimin 8 yıl zorunlu olmasını öngören yasa tasarısı, 277 oyla TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.16 Şubat 1999 Abdullah Öcalan Kenya'da yakalandı.1999 Tarkan Türkiye'de Şıkıdım şarkısıyla yakaladığı başarıyı Avrupa'ya taşıdı, ‘‘Tarkan’’ (Europe) albümüyle birçok ülkede listelere girdi. Pop müzikteki bir diğer başarı 24 Mayıs 2003'de Letonya'nın başkenti Riga'da yapılan 48. Eurovision şarkı yarışmasından geldi. Sertab Erener ‘‘Every Way That I Can’’ isimli şarkıyla 167 puan toplayarak birinci oldu. 17 Ağustos 1999 Marmara depremindeki ölü sayısı 20, yaralı sayısı 50 bine yaklaştı, 245 binden fazla bina yıkıldı ya da hasar gördü. 12 Kasım 1999'da Düzce'de meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki depremde ise 845 kişi öldü, 5 bine yakın kişi yaralandı.10-11 Aralık 1999 Türkiye'nin AB'ye adaylığı Helsinki Zirvesi'nde kabul edildi1 Mart 2003 Hükümetin 25 Şubat'ta TBMM'ye sunduğu ‘‘Türk silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bunumması için Hükümet'e yetki verilmesine ilişkin Başbakanlık Tezkeresi’’ TBMM Genel Kurulu'nda yapıman gizli görüşmeler sonucu reddedildi. ABD ile ilişkilerde kriz başladı.3 Kasım 2002 14'üncü milletvekili Genel Seçimleri'nde oyların yüzde 34.29'unu alan AKP, tek başına iktidar oldu. AKP hükümeti Abdullah Gül başkanlığında 18 Kasım 2002'de kuruldu. 9 Mart 2003'te yenilenen Siirt seçimleriyle TBMM'ye giren AKP lideri Tayyip Erdoğan, 14 Mart'ta 59'uncu hükümeti kurdu. AB üyeliği için atağa geçen hükümet uyum yasalarını hızla çıkarttı. Ağustos 2003 Süreyya Ayhan Paris'te yapılan Dünya Atletizm Şampiyonası'nda 1500 metrede ikinci oldu. 2002 Ağustosunda Münih'te yapılan Avrupa Şampiyonası'nda ise Türkiye rekorunu kırarak şampiyon olmuştu.
    Etiketler:

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı