6-7 Eylül’ün utancı hep üstümüzde kaldı

Hürriyet Haber
07 Eylül 2005 - 00:01:00

50 yıl önce İstanbul’da yaşananların canlı tanıklarından biriyim. 14 yaşındaydım. Ne olduğunu hiç anlayamamıştım. Ancak aradan yıllar geçtikçe, o olayların ağırlığını ve utancını hep taşımışımdır. T.C Devletinin sorumluluğu resmen kabullenip yağmaya katılanları cezalandırdığı, zarara uğrayanları tazmin ettiği tek olay olmasına rağmen, hala çoğumuzun vicdanlarını sızlatır.Hiç unutamam.1955 yılının 7 Eylül sabahı, Beyoğlunda gördüklerim hala gözlerimin önündedir.14 yaşındaydım ve Galatasaray Lisesinin hazırlık sınıfına yazılmak üzere, Lise’ye gitmem gerekiyordu. Binbir zorlukla Beyoğlu’na kadar gelebilmiştim. Karaköy’den tünele çıkınca şaşırıp kaldım.Manzara dehşet vericiydi.Koskoca cadde, iki taraflı vitrinleri yıkılmış, malları yerlere dağılmış adeta bir savaş alanını andırıyordu.Top top kumaşlar, kırtasiye eşyaları, sobalar, avizeler ve daha neler neler... Mağazalar baştan başa didik didik edilmişti. Perdelik tüller yerlerde sürükleniyor ve insanlar ne bulurlarsa alıp götürüyorlardı. Beyoğlu caddesi koltuklarının altında radyolar, lambalar taşıyanlardan, birkaç top kumaşı yüklenmiş olanlara, onlarca erkek kadın elbisesi kaçıranlara kadar bir mahşer yeri gibiydi.Çocuktum ve ne olduğunu tam anlayamamıştım.Dikkatimi çeken en ilginç nokta, çoğu dükkan parçalanıp yağmalanırken, diğer bazı dükkanlara hiç dokunulmamış olmasıydı. Baktım, dokunulmayanların vitrinlerinde Türk bayrakları asılmıştı. Yıkılanların kapılarında ise hep Rum isimleri vardı.Çapulcu kılıklı insanlar, kara sakallı ve hırsız bakışlı tipler etrafta dolaşıyor, üstü başı düzgünler ise, dükkanların içine saklanmış bakıyorlardı.Polis ve Asker adeta “ Yeter artık. Hadi aldığınız aldınız, yaptığınızı yaptınız artık gidin” der gibilerdi. Hem müdahele ediyorlar, hem de etmiyorlardı.Bu manzaralar hala gözümün önündedir.Aradan 50 yıl geçmesine rağmen ürpertiyle hatırlarım.Ertesi gün gazetelere bakınca olayın büyüklüğünü biraz daha iyi anladım.Sadece Beyoğlu değil, Taksim, Şişli gibi Rum kökenli vatandaşların çoğunluklu yaşadıkları bölgelerdeki mağazalar, kiliseler, hatta mezarlıklar tahrip edilmiş ve yağmalanmıştı.Aralarında bazı Yahudiler de vardı, ancak asıl darbeyi yiyenler Rumlardı.Gazeteler, evini veya işyerini kurtarmak isteyen bazı kişilerin ellerine bayrak alıp “Ne olur yapmayın, ben Türküm, Türk vatandaşıyım“ diye saldıranlara yalvardıklarını yazıyorlardı.İğrenç, acı ve küçültücü bir durumdu. Başta annem ve büyükler olayları ayıplıyor, resmi cevreler “Selanik’teki Atatürk’ ün müzeye dönüştürülmüş evine bomba konulmasına ve Kıbrıs olaylarına halkın duyduğu tepkiden” söz ediyorlar ve halkın galeyana geldiğini açıklıyorlardı.O yıllarda Erenköy Ethem Efendi caddesinde otururduk. Etrafımız Rum kökenli dostlarla doluydu. En iyi arkadaşlarım onlardı. Birden bire evlerine kapandılar. Kimselerle konuşmaz oldular. “Bize de saldırırlarsa size gelebilirmiyiz?” diye soran Madam Eleni’yi hiç unutamam. Kocasıyla işlettikleri iki sandalyeli berber salonu paramparça edilmişti. Dehşet içindeydiler. Annem bir hafta süreyle onlara yemek yolladı. Bizim evin bir odasını onlara açtı.Küçük kafamda bir türlü çözemiyordum: Madam Eleni’ye neden saldırılsındı ? Onlardan ne istenebilirdi ki? Onların benden ne farkları vardı ki ?Ben daha bu soruların yanıtlarını ararken, mahallemizdeki Rum aileler, yavaş yavaş başka yerlere taşınır veya Yunanistana döner oldular. 1963’ten sonra da tümüyle yok oldular. İstanbul’u terkettiler. Beraberlerinde de, önemli bir kültürü, bir rengi, farklı bir yaşamı da alıp götürdüler.Bizleri, kupkuru renksiz ve kavruk bir İstanbul’da ,kendi başımıza yapayanlız bıraktılar.Sonradan çok pişman olduk, ancak çok geçti.TÜRKİYE BU OLAYIN TÜM SORUMLULUĞUNU ALDI6-7 Eylül olaylarının, ünlü Derin Devlet’in bir kurgusu olduğunu çok sonra öğrendik.Siyasi otoritenin yeşil ışık yakmasıyla birlikte, Kıbrıs’taki gelişmelerin BM’deki görüşmeleri sırasında Türk diplomatların “ halk tepki gösteriyor “diyebilmeleri için planlanan, ancak sonradan kontrolden çıkıp, utanç verici bir yağmaya dönüşen olay, Derin Devletin yüzüne gözüne bulaştırıp, Türk ulusunu rezil ettiği bir suç konumuna girdi.İlginçtir, birkaç yaralamanın dışında ölüm yoktu. Bir katliam değildi. Aşağılık bir yağma ve korkutma hareketiydi.Çok ilginçtir, 6-7 Eylül Ulus olarak hepimizi derinden lekeledi, yaraladı.Aynı zamanda bu yaşananlar, T.C Devletinin belki de ilk defa resmen sorumluluğunu kabul edip özür dilediği ve zarara uğrayanları tazmin ettiği tek olay olarak tarihe geçti.21 Mayıs ihtilalinden sonraki Yassıada duruşmalarında 6-7 Eylül en ince ayrıntısına kadar incelendi, sorumlular yargılandı ve cezalandırıldı.Tabii her zaman olduğu gibi Derin Devlet’ten hiç söz edilmedi. O, işin içinden sıyrılıp kurtuldu. Birkaç çapulcu ile birkaç ilgili ilgisiz sivil ve siyasi cezalandırıldı.Sonraki yıllarda 6-7 Eylül konusu açıldığında hep utanç duymuşumdur ve Uluslararası toplantılarda mağdurlardan özür dilemişimdir.6-7 Eylül olayları sırasında Türklüğümüz ayaklar altına alınmıştı. İşte o zaman anladım ki, bu tip olayları kınamadığımız, mağdur duruma düşenlerden özür dilemediğimiz sürece de kendimizle gururlanamayız.Özür dilemek büyüklüktür. Kendine güvenmektir.Küçüklük, kaba kuvvet kullanarak zayıfları ezmek, dili, dini veya kültüründen dolayı ayırımcılık yapmaktır.Sizi bilemem, ancak ben Erenköydeki komşumuz Madam Eleni’ den özür diliyorum.

Yayınlanma Tarihi : 07 Eylül 2005 - 00:00:00
Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün