3 büyük kent istihdamda en önde

ANKARA(ANKA)
15.01.2006 - 12:25 | Son Güncelleme:

Ankara Ticaret Odası’nın (ATO) hazırladığı, "İstihdam Liginde Üç Büyükler Raporu" istihdam sağlamada, Ankara İstanbul ve İzmir’in taşı toprağı altın iller olduğunu ortaya koydu.

ATO’nun Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerini kullanarak hazırladığı rapora göre, Türkiye genelinde tüm çalışabilir nüfusun yüzde 28’i, çalışanların ise yüzde 26’sı üç büyük kentte yaşıyor.

Tarım hariç tutulduğunda ise bu illerde çalışanların oranı yüzde 37’ye yükseliyor. Türkiye genelinde yüzde 53’e yükselen kayıtdışı çalışma ise üç büyük ilde yüzde 16’yla ortalamaların altında kalıyor. Üç ilin kayıtdışılık maliyeti de 2004 yılı verilerine göre 4.3 milyar YTL’yi buluyor.

İSTİHDAMA KATILMA ORANLARI

Çalışabilir nüfusun yüzde 16’sının yaşadığı İstanbul’da istihdama katılma oranı yüzde 41.1, İzmir’de yüzde 41.8 ve Ankara’da yüzde 38.8 olarak belirlendi. Rapora göre, İstanbul Türkiye istihdamının yüzde 15’ini, Ankara yüzde 6’sını, İzmir ise yüzde 5’ini oluşturuyor. Buna göre üç büyük kent Türkiye istihdamının yüzde 26’sını sağlıyor.

SANAYİ SEKTÖRÜNDEKİ ÜÇ KİŞİDEN BİRİ İSTANBUL’DA

İstanbul’da çalışanların üçte birinden fazlası ekmeğini sanayi sektöründen çıkarıyor. İstanbul’da sanayi sektöründe çalışanlar Türkiye genelinde sanayide çalışanların yüzde 32’sini oluşturuyor. Başka bir ifadeyle Türkiye’de sanayi sektöründe çalışan her üç kişiden biri İstanbul’da yaşıyor.

İmalat sanayi İzmir’de de birinci sırada yer alıyor. İzmir istihdamının yüzde 20’sini bu sektörde çalışanlar oluştururken, Türkiye genelinde sanayi sektöründeki çalışanların yüzde 8’i İzmir’de bulunuyor. İstihdam sağlamada İzmir ve İstanbul’da birinci sektör olan imalat sanayi Ankara’da üçüncü sektör durumunda bulunuyor. İmalat sanayi Ankara istihdamına yüzde 15 katkı sağlıyor.

İSTANBUL’DA TİCARET İKİNCİ SEKTÖR

Rapora göre, İstanbul’da istihdam deposu olan ikinci sektör ticaret sektörü. Bu sektörün istihdam ağırlığı yüzde 26 düzeyinde bulunuyor. Türkiye genelinde ticaret sektöründe çalışanların yüzde 20’si de İstanbul’da dirsek çürütüyor.

İstihdam sağlama açısından ticaret sektörü Ankara’da da ikinci sektör durumunda bulunuyor. Ticaret sektörü Ankara istihdamına yüzde 25 katkı sağlıyor. Ticaret sektöründe çalışanların yüzde 7’si Ankara’da bulunuyor.

ANKARA’DA TOPLUM HİZMETLERİ İSTİHDAMI FAZLA

İstanbul’da üçüncü sektör ise toplum hizmetleri olarak belirlendi. Türkiye’de toplum hizmetlerinde çalışanların yüzde 14’ü İstanbul’da bulunuyor. İstanbul’da üçüncü sırada olan bu sektör Ankara’da birinci sırada yer alıyor. Ankara’da çalışanların yüzde 30’u toplum hizmetleri sektöründe çalışıyor. Ankara, Türkiye genelinde bu sektörde çalışanların tek başına yüzde 11’ine iş sağlıyor. Bunun nedeninin de Ankara’nın başkent olması ve resmi kurumların bu kentte toplanmasıyla açıklanıyor.

Üç büyük ilden tarım sektörünün istihdam içinde en çok pay aldığı ilin İzmir olduğu belirlendi. Tarım sektöründe çalışanlar İzmir İstihdamının yüzde 20’sini oluşturuyor.

KAYITDIŞILIK ORTALAMANIN ALTINDA
 
Rapora göre, beklentilerin aksine üç büyük şehirde kayıtdışılık oranları Türkiye ortalamasının altında seyrediyor. Türkiye’de her 100 çalışandan 53’ü kayıtdışı çalışırken, bu oran İstanbul’da yüzde 32, Ankara’da yüzde 29, İzmir’de yüzde 42 düzeyinde seyrediyor.
  
Üç ilde kayıtdışı çalışanlar Türkiye genelinde kayıtdışı çalışanların yüzde 16’sına denk geliyor.
  
Tarım sektörü hariç tutulduğunda Türkiye’de kayıtdışılık oranı yüzde 34’e geriliyor. Tarım hariç İstanbul’da her 100 kişinin 32’si, Ankara’da 25’i, İzmir de 31’i kayıtdışı olarak istihdam ediliyor.
  
Türkiye’deki toplam kayıtdışılık içinde İstanbul’un payı ise yüzde 9 düzeyinde bulunuyor. Tarım sektörü hariç tutulduğunda İstanbul, tarım dışı istihdamın yüzde 23’ünü sağlıyor. Türkiye genelinde kayıtdışı çalışanların yüzde 4’ü İzmir’de bulunuyor. Tarım hariç tutulduğunda bu rakam yüzde 6’ya çıkıyor ve kayıtdışılık oranı da yüzde 32’ye düşüyor.

"İNŞAAT SEKÖTÜRÜNDE KAYITDIŞILIK FAZLA"
 
Türkiye genelinde tarımdan sonra en yüksek kayıtdışılığın görüldüğü inşaat sektöründe yüzde 66’ya ulaşırken, İzmir’de bu oran yüzde 60, İstanbul’da yüzde 59 ve Ankara’da yüzde 45 düzeyinde bulunuyor. Büyük işletmelerin ve devletin yoğun olduğu mali kuruluşlar gibi sektörlerde kayıtdışılık azalıyor.
  
Türkiye’de ticaret sektöründe kayıtdışı çalışanlar yüzde 44’ken, bu oran İstanbul ve Ankara’da yüzde 37’ye İzmir’de ise yüzde 40’a düşüyor.
  
Türkiye genelinde sanayi sektöründe kayıtdışı çalışanların oranı yüzde 31’ken bu oran İstanbul’da yüzde 32’ye çıkıyor. İmalat sanayinde kayıtdışılık oranı Ankara’da yüzde 27, İzmir de ise yüzde 25 olarak belirlendi.

"İŞYERİ BÜYÜYOR, KAYITDIŞI KÜÇÜLÜYOR"
 
Rapora göre, işletmelerin çalışan sayısı arttıkça kayıt dışılık azalıyor. Türkiye genelinde kayıtdışı çalışma yüzde 53 düzeyinde bulunurken, kayıtdışı çalışan her 100 kişiden 75’inin  mikro işletmelerde,  yüzde 2’sinin ise 50 kişiden fazla çalışanı olan işletmelerde çalıştığı belirlendi.
  
Ankara’da mikro işletmelerde çalışanlar tüm Ankara istihdamının yüzde 36’sını oluştururken, bu işletmelerde çalışan her 100 kişiden 57’si kayıt dışı çalışıyor. Büyük ölçekli işletmelerde çalışanlar Ankara istihdamının yüzde 31’ine denk gelirken, bu işletmelerin büyük çoğunluğunun resmi sektörde olması, kayıtdışılık oranını düşürüyor ve bu işletmelerde çalışanlarda kayıtdışılık oranı yüzde 3’e geriliyor. Ankara büyük  işletmelerde çalışanlardan Türkiye genelinde yüzde 10 pay alırken, bu işletmelerde çalışan her 100 kişiden sadece 3’ü Ankara’da kayıtdışı çalışıyor.
  
İzmir’de her 100 çalışandan 48’i mikro işletmelerde, 23’ü de büyük işletmelerde çalışıyor. İzmir’de büyük işletmelerde çalışanlar tüm Türkiye de büyük işletmelerde çalışanların yüzde 7’sini oluşturuyor. Büyük işletmelerde kayıt dışılık oranı yüzde 6 düzeyindeyken mikro işletmelerde aynı oran yüzde 63’e fırlıyor.
  
Üç büyük kentte mikro işletmelerde çalışanların yüzde 58’i kayıt dışı çalışırken büyük işletmelerde çalışanların yüzde 8’i kayıtdışı çalışıyor. Türkiye genelinde bu oranlar sırasıyla yüzde 73 ve yüzde 7 olarak belirlendi.

"18.8 MİLYAR YTL’LİK KAYIP"
 
Rapora göre, 2004 yılı sonuçlarına göre kayıt dışı çalışmanın Türkiye’ye faturası ağır. Kayıtdışılk nedeniyle 9.6 milyar YTL SSK ve 9.2 milyar YTL de Bağ-Kur kaybı olmak üzere 2004 yılında devlet 18.8 milyar YTL’lik kayba uğradı.
  
İstanbul’da kayıtdışında çalışan 770 bin ücretli ve yevmiyelinin SSK’ya maliyetinin 2.1 milyar YTL, Ankara’da kayıt dışı çalışan 212 bin ücretli ve yevmiyelinin maliyeti Ankara da 563 milyon YTL, İzmir’de kayıt dışı çalışan 222 bin ücretlinin 590 milyon YTL olmak üzere üç ilin SSK’ya maliyeti bir yılda 3.2 milyar YTL’ye ulaşıyor.
  
Türkiye’de kayıtdışı çalışan ücretli ve yevmiyelilerin SSK’ya maliyeti 9.4 milyar YTL düzeyindeyken üç il bu kaybın yüzde 34’ünü oluşturuyor.
  
Üç şehirdeki toplam 3.2 milyar YTL’lik SSK kaybının yüzde 64’ü İstanbul’dan, yüzde 18’i Ankara’dan, yüzde 18’i izmir’den kaynaklanıyor.
  
Kendi hesabına ve işveren olarak kayıtdışı çalışanlar nedeniyle üç şehrin Bağ-Kur’a verdiği zarar  ise 1.1 milyar YTL’yi geçiyor. Üç şehir kayıtdışılıktan oluşan 9.2 milyar YTL’yle bu kurumun zararının yüzde 12’sine neden oluyor. Bu zararın yüzde 52’si İstanbul’dan, yüzde 20’si Ankara’dan, yüzde 28’i İzmir’den kaynaklanıyor.

AYGÜN: VERGİLERİN TATLI TATLI DÜŞÜRÜLMESİ ŞART

Rapora ilişkin değerlendirmelerde bulunan ATO Başkanı Sinan Aygün, köyden kente göç olgusuna karşın üç büyük kentin istihdam sağlamada önemli başarılara imza attığını söyledi. Kayıtdışı istihdamın her üç kentte de hala yüksek olmasına rağmen, Türkiye genelinin çok altında kaldığına dikkat çeken Aygün "Eğer girdi maliyetleri düşürülür ve istihdam üzerindeki vergiler de aşağı çekilirse iddia ediyorum ki her üç ilin kayıtdışı oranı da yarı yarıya düşer" dedi. Aygün, 2004 yılı sonuçlarına göre işverenlerin bile kayıtdışı çalıştığına işaret ederek, "Vergilerin tatlı tatlı düşürülmesi şart. Bu yapılmazsa maliye de acı çeker, vatandaşta" diye konuştu

Etiketler:


EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı