Gündem Haberleri

    2000'İN SONUNDA DÜNYA ÜLKELERİ VE TÜRKİYE: KARŞILAŞTIRMALI BİR SAĞLIK ANALİZİ Yeniyıl kutlamalarına artık günler kalmışken, 2000 yılının son yazısını tüm

    Hürriyet Haber
    25.12.2000 - 00:00 | Son Güncelleme:

    2000'İN SONUNDA DÜNYA ÜLKELERİ VE TÜRKİYE: KARŞILAŞTIRMALI BİR SAĞLIK ANALİZİ Yeniyıl kutlamalarına artık günler kalmışken, 2000 yılının son yazısını tüm dünya ülkelerinin sağlık alanında bu yıl gerçekleştirdikleri işlerin genel bir değerlendirmesine ayırmak istiyoruz. Hazır medyada yıl sonu değerlendirmeleri yapmak ve genellikle dünya ülkelerinin ekonomik verilerini inceleyip sonra da ülkemize ait karamsar tabloları çizmek modayken bizim de eksik kalmamız beklenemez zaten. Alın bir analiz de bizden. İnanıyoruz ki siz değerli okuyucularımızın da en kaliteli sağlık hizmetinin hangi ülkede verildiğini öğrenmek hakkı. Bizden kötü ülkelerin de var olduğunu bilelim ki geleceğe umutla bakabilelim değil mi... Bu amaçla yazarınız gece demedi gündüz demedi ve Dünya Sağlık Örgütünün 2000 yılına ait yayınladığı tüm verileri ve raporları sizler için okudu, öğrendi ve yazıya döktü. Her yıl olduğu gibi bu yıl da örgüt, 191 üye ülkenin sağlık sistemlerini ve verilerini 2000 yılı için inceleyerek sonuçları raporlar halinde açıkladı ve ilk kez de bu verileri açıklamakla kalmayarak işlemden geçirdi. Sayılardan çıkan anlamları yorumladı. (www.who.int/whr/2000/en/press_release.htm) 5 ayrı kategoride yapılan değerlendirmede son tahlilde Fransa dünyanın en iyi sağlık hizmetinin verildiği ülke olarak ilk sırada yer aldı. Sonrasında sırasıyla İtalya, İspanya, Umman, Avusturya ve Japonya yer aldı. Gayrisafi milli hasılasından sağlığa önemli pay ayıran ülkelerden Amerika bu sıralamada 37. olabilirken, İngiltere 18. sıradaydı. Yunanistan 14., İran 93. iken ülkemiz maalesef 70. sırada yer bulabildi. En alt sırada ise Sierra Leone bulunuyor. İsterseniz biraz ayrıntılı rakamlar verelim. Sağlık hizmetlerinin nüfus içinde eşit veya adil dağılımı sıralamasında Şili ilk sırada yer alırken, İngiltere ve Japonya 2ve 3. sıraları aldılar. A.B.D. 32., Yunanistan 6., Liberya ve Mozambik 190 ve 191. olabildiler. Türkiye ise maalesef demek lazım herhalde 109. sırada yer bulabildi. Sağlık hizmetlerinin ulaştırılabildiği insan sayısı bakımından Japonya, İsviçre, Norveç sıralamasını A.B.D. 15., Yunanistan 23., Orta Afrika Cumhuriyeti sonuncu olarak izlerken ülkemiz 96. sırada yer aldı. Her şeyin başı para demek isterseniz de gelin kişi başına düşen sağlık harcaması değerlendirmesine bakalım (Amerikan Doları olarak) . Beklendiği gibi A.B.D. 3724 U.S.D. ile birinci, İsviçre 2644 U.S.D. ile ikinci. Yunanistan 964 U.S.D. ile 30., İran 200 U.S.D. ile 94. Sırada. Son sırada inanmak zor ama kişi başına sadece ve sadece 11 (onbir) dolar (yani yaklaşık yılda 7 milyon T.L.) ile Somali. Türkiye kişi başına 231 U.S.D. sağlık harcamasıyla 191 ülke arasında 82. sırada. Raporda sağlığa ayrılan kaynakların geçmiş yıllara oranla çok artmasına rağmen, değerlendirilmesinde sorunlar yaşandığı belirtiliyor. Birçok sağlık sisteminin temel başarısızlıkları özetlenmiş: Hemen her ülkedeki Sağlık Bakanlığı Kamu Sektörüne önem vererek aslında daha geniş kitleye hitap eden Özel Sektörü ihmal ediyor. Bir çok ülkede sağlık çalışanları hem kamu hem de özel kuruluşlarda aynı anda çalışıyor. Böylece istemeden de olsa kamu olanakları özel sektör için kullanılmış oluyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde sağlık sistemindeki mafyalaşma ve karaborsanın kamu kaynaklarını tüketmesi kaçınılmaz olarak sisteme zarar veriyor. Sağlık Bakanlıkları kendi koydukları kuralların yerine getirilmesini denetlemiyor ve kaynakların kötüye kullanımını engelleyemiyor. Dünya Sağlık Örgütü başkan yardımcılarından Dr. Musgrove raporda sağlığa yapılan yatırımlarda nicelikten ziyade niteliğinin daha önemli hale geldiğini ve örneğin siz ne kadar doktor yetiştirirseniz yetiştirin dengeli miktarda hemşire yetiştiremezseniz sisteminizin verimli olamayacağının gösterildiğini belirtiyor. Nitekim raporda da kişi başına daha fazla para ayıran ülkeler sağlık sistemi performanslarında en üst sıradakiler değil. Sıralamada en altta Afrika ülkeleri yer alıyor. Özellikle AIDS'in bu ülkelerde yaygın hale gelmesi insanlardaki ortalama yaşam beklentisini 40 yıla kadar düşürmüş. Hele hele kişi başına sağlık harcamalarına inanmak zor. Bu insanların bizimle aynı dünyada yaşamaya çalıştığını düşünmek üzücü. Raporun ortaya koyduğu gerçeklerden biri de sağlık sigortası sistemlerinin tüm nüfusu kaplayabilecek oranda yaygınlaştırılmasının artık mutlak olması. Ortaya çıkan veriler ülkelerdeki fakirlerin zenginlerden daha fazla oranda sağlık harcamalarına para verdiğini göstermiş. Sağlık harcamasını kendi ödeyenlerin dünya ortalaması %25 iken; Hindistan'da%80 mesela. Umman'ın gerçekleştirdiği başarı da raporlarda vurgulanıyor. 1970 yılında son sıralarda yer alan ülke, inanılmaz bir yatırım politikasıyla 30 yıl içinde 4. sıraya tırmanmış. Kısa zamanda başarı sağlanamaz diyenlere örnek olarak gösteriliyor şimdi. Biraz da ülkemizden bahsedelim. 191 ülke arasında 70. sırada yer almak üzücü. Hele hele Avrupa Birliğine girmeye çalışan ülkemizin bulunduğu yer bırakın Avrupalıları bir çok Güney Amerika ve Asya ülkesinden çok aşağılarda. Elbette bu durumu sadece ülkenin sağlık politikalarına bağlamak anlamsız. Bulunduğumuz sıra genel ekonomik performansımızdan farklı değil ne de olsa. Ama derseniz ki bütçeden %1-2 pay ayırmakla sağlık sorunları çözülür mü; sağlık çalışanları sokakta yürümekten vazgeçer mi, hastalar kuyruklarda ölmeyi erteler mi, sizler veya çocuklarınız yarın hasta olunca her şeyin yolunda gideceğinden emin uyuyabilir misiniz… Neyse bırakalım bunları şimdi. Önce bayram geliyor sonra da yeni bir yıl. Umut ve neşe dolmak için daha ne ister ki insan… Bayramınız ve Yeni Yılınız kutlu olsun… Dr. Serdar GÜNAYDIN - 25 Aralık 2000, Pazartesi
    Etiketler:

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı